VAN DE GEOGRAPHISCHE DIENST IN N. I. 59 



van corresponderende op andere plaatsen, waarvan de lengte bekend 

 was. Zulks zal echter zelden het geval geweest zijn , en ik haal , als slechts 

 één voorbeeld , de bepaling , door den hoogleeraar Kaiser , aan van de 

 lengte van Leiden , uit waarnemingen van sterrebedekkingen , verbonden 

 met de waarnemingen derzelfde bedekkingen, op 17 verschillende 

 plaatsen gedaan. 10 Bedekkingen hebben 43 uitkomsten gegeven voor 

 de lengte van Leiden ten oosten van Parijs , en de grootste afwijking 

 van het midden bedraagt slechts 3^,90. De waarsch. fout van elke be- 

 paling bleek te zijn + 1^,24. 



Ik acht het dus hoogst waarschijnlijk , zoo niet zeker, dat er eene ver- 

 gissing bij de waarneming moet zijn ingeslopen; beide sterrebedekkingen 

 zijn bijv. teregt te brengen door do aanname van eene vergissing van 

 20^ in het oogenblik der bedekking, of wel , daar bij de waarneming 

 een tijdbewaarder van A. Kaiser gebruikt werd, waarvan de tikken 

 = 2/3 sekonde zijn, eene vergissing van 30 tikken. 



Ik verwerp dus de twee genoemde resultaten als verdacht. De overeen- 

 stemming der overigen is nu allezins voldoende , vooral wanneer men de 

 laatste kolom der tabel beziet, die aanduidt, welken afstand de bere- 

 kening aangeeft, dat de sterren tijdens het oogenbiik der bedekking 

 van den maansrand gehad hebben , wanneer bij die berekening de gevon- 

 dene lengte 7^ 7'"13^,3 wordt aangenomen. De overmaat van negatieve 

 afstanden toont nogtans aan, dat de sterrebedekkingen eene kleinere halve 

 middellijn voor de maan aangeven , dan Hansen in zijne maanstafels heeft 

 aangenomen. Nu zegt Hansen ook in de Inleidir,g tot die tafels , dat 

 hij voor de middellijn der maan heeft aangenomen het midden tusschen 

 de waarden , die te Greenwich voor de verticale en voor de horizontale 

 middellijn gevonden zijn. Deze aanname is wel het geschiktste, om de 

 waarnemingen van den maansrand te Greenwich zoo goed mogelijk 

 voor te stellen , maar het is een reeds lang bekend feit , dat de 

 maans halve middellijn door sterrebedekkingen meestal iets kleiner 



gevonden wordt dan door meridiaanwaarnemino-en. 



o o 



Wij zullen dus de correctie der maans halve middellijn als eene 

 onbekende in onze vergelijkingen behouden, maar moeten dan eerst 

 voor de verschillende correcties t, t', t", t'", eene enkele invoeren. 



