488 



Panchax Val., Hist. nat. Poiss. XVIII p. 282. ::3 Homalopsis Van 

 Hass. — Tjoepang. 



Corpus elongatum compressum , squamis magnis vestitum , dorso hu- 

 millimo , ventre dorso altiore et graciliore. Caput et rostrum latum de- 

 pressa. Maxilla superior valde protractilis , depressa. Rictus terminalis. 

 Dentes intermaxillares et inframaxillares pluriseriati , serie externa iis 

 seriebus ceteris majores. Dentes vomerini parvi. Pinna dorsalis pau- 

 ciradiata pinnae analis parti posteriori opposita. Pinnae ventrales Ion- 

 ge post basin peetoralium insertae. Pinna analis multiradiata elongata. 

 Apertura branchialis ampla. Membrana branchiostega radiis 5 vel 6. 



Aanm. Het geslacht Panchax is het eenige genus der Cyprmodontoïden, bij het- 

 welk het ploegbeen met tandjes is gewapend en het is alzoo daaraan reeds her- 

 kenbaar. De bovenrand der mondopening is er nog geheel door de tusschenkaaks- 

 beenderen gevormd , en daar het overigens gebouwd is naar de type der Cyprino- 

 dontoïden, en daaraan beantwoordt in kieuwbouw, het platgedrukte van kop en 

 bovenkaak, dentitie, beschubbing en vinbouw, heb ik niet geaarzeld het in deze 

 familie op te nemen, in welke het met het geslacht Aplocheilus McCl eene eigene 

 klein groep vormt. 



De redenen , welke den heer Valenciennes genoopt hebben Panchax tot zijne Eso- 

 ces te brengen, schijnen weinig aannemelijk te zijn. Dat het ploegbeen er tandjes 

 heeft, is voor de afzondering van de Cyprinodontoïden niet voldoende en dat het 

 den snuit breed en plat heeft, de kieuwopeningen wijd en de rugvin kort en tot 

 achter de aarsvin geplaatst, geeft evenmin regt het uit de Cyprinodontoïden weg 

 te nemen, vermits geheel dezelfde kenmerken bij vele Cyprinodontoïden worden 

 terug gevonden. 



Panchax Buchanani Val. Poiss. XVIII p. 284; Blkr, Verh. Bat. Gen. 

 Dl. XXVNalez. ichth. Bengal, p. 144. — Buchanan's Tjoepang. — 

 Atl. Cypr. Tab. LIII fig. 3. 



Panch. corpore elongato, ante subcylindraceo , postice compresso, altitudine 6 ad 7 cirtiter in 

 ejus longitudine; capite prismatico, superne plano, 4 ad 4V2 in longltudine corporis ; oculis posteris 

 diametro 3 circiter in longitudine capitis; maxilla superiore protractili; rictu ante oculum desinente ; 

 dentibus maxillis pluriseriatis curvatis serie externa seriebus ceteris majoribus; dentibus vomerinis 

 paryis ; squamis lateribus cycloïdeis 32 p. m. in serie longitudinali ; linea laterali inconspicua ; pinna 

 dorsali ex parte post pinnam analem postice in 2* tertia corporis parte sita, brevi, rotundata, cor- 

 pore humiliore; pinnis pectoralibus et ventralibus acutis, pectoralibus ventralibus longioribus, ven- 

 tralibus radio producto nullo; anali obtusa convexa basi 5 circiter, caudali rotundata é'/^ circiter 



