14 



De boven opgegevene verhoudingen van minerale stoffen bevatten 

 ook den kalk, die daarin als koolzure kalk is berekend. Zij zijn 

 dus niet geheel nutteloos naar die verhoudingen , maar moeten met 

 die van den koolzuren kalk verminderd worden. Hoo2;st verscheiden 

 is de betrekking van het geheel dier stoffen tot het kalkzout, dat er 

 een deel van uitmaakt. 



Bij 6 derzelve bedraagt het meer dan de helft van die stoffen 

 (58 tot 73 pCt.) , namelijk nos. 14,15, 22, 24, 25 en 31. In deze kan 

 men de overige minerale stoffen voor een groot gedeelte toeschrijven 

 aan de onzuiverheden van den gebruikten kalk zelven. 



In 16 monsters van no. 18, maakt de koolzure kalk meer dan 

 een vierde (25 pCt. tot 49 pCt.) van de minerale stoffen uit. Het zijn 

 de nos. 1, 2, 3, 8, 9, 13, 16, 17, 19, 21, 30, 31, 33, 34 en 35. 



Bij tien daarvan bestonden die minerale stoffen bijna geheel uit 

 zand en koolzuren kalk; bij de zes overige (nos. 3, 9, 13, 18, 33 en 34) 

 was 40 tot 50 pCt. daarvan hoofdzakelijk een mengsel van aluinaarde 

 en ijzeroxyde, dat aan de klei kan ontleend zijn. Daar echter de 

 nos, 3, 13 en 18 zeer weinig minerale stoffen bevatten, komen 

 deze twee stoffen daar naauwelijks in aanmerking. Anders is het bij 

 nos. 9, 33 en 34, die van 0,51 pCt. tot 0,69 pCt. van die stoffen inhouden. 



In 7 monsters eindelijk, de nos. 5, 6, 11, 20, 23, 28 en 32, be- 

 staan de minerale deelen voor minder dan Vi (p pCt. tot 24 pCt.) uit 

 koolzuren kalk. Alleen in drie daarvan , nos. 5 , 6 en 28 , zijn 40 pCt. tot 

 50 pCt. der minerale deelen hoofdzakelijk uit aluinaarde en ijzeroxyde 

 zamengesteld , maar onder deze heeft alleen no. 28 en tamelijk hoog 

 asch-gehalte, dat bij 5 en 6 veel geringer is. 



Het voornaamste verschil in de zamenstelling dezer minerale bestand- 

 deelen der suiker no. 18, bovengenoemd, bestaat derhalve daarin, 

 dat de verhouding tusschen zand en koolzuren kalk zeer afwisselt. 



In sommige, zooals in nos. 7, 14, 20, 25 en 32, was 70 tot 90 pCt. 

 dier deelen enkel zand en kiezelaarde, en bevatte alleen de laatste 

 (Poerwodadi) een hoog (en wel het hoogst bedrag van allen, 0,80 pCt.) 

 aan minerale deelen. Aan deze fabriek was dus zeker veel minerale 

 onzuiverheid gansch noodeloos toegevoegd. 



