\ 



2 I O OVEll DE VIJANDIGE BETREKICING VAN HET 



maar het Christendom behoeft lumne wapenen niet, 

 omdat het door eigene inwcndige kracht daarftaat als 

 op eene rots gebouwd. 



Wat andere oorlogcn van Christenmogendheden 

 met de Turken betreft: deze waren van godsdien- 

 (Hge redcnen ten eene male afgefcheiden , en fprotea 

 voort uit ftaatkiindige ontwcrpen, in de kabinettert 

 gefmeed, waar de geest van jezus leer nog nooit 

 op den diiur heeft kimnen werken. Bij alle die 

 oorlogen kwam het verfchil van godsdienftige begrip- 

 pen zoo weinig, of zoo geheel niet in aanmerking^- 

 dat de Christen vorsten zich nu als vrienden en dan 

 weder als vijandt::n der vereerders van mohammed 

 toonden. Van hier, dat de heilige Vader, PauS 

 ALEXANDER de zcsde ^ met Sultan bajazeth dett 

 tweedcfz in zulk eene vriendlchappelijke betrekking 

 I Itond , dat hij een verbond met hem floot, om 

 deszelfs oproerigen broeder , die zich in ziind 

 befcherming begeven had , voor eene aanzienlijke fom 

 uit den weg te riiimen (2), en zich desgelijks liet 



om» 



(2) Opmerkelijk is de brief, door den Sultan tot 

 5at einde aan het Opperlioofd der Roomfche Kerk ge- 

 fchreven. Onder andere komen de volgende zinfuedeii 

 daarin voor: ,, Ik heb, in overeenftemming met iiwen 

 f, dienaar en Nuntius, ter bevordering van luve eigene 

 ^.belangen zoowel, als ter mijner gernstllening het zeef 

 jrj noodzakelijk gevonden, dat gij mijnen broeder gejm, 

 5, die toch ftertelijk is^ en zich thans als Gevaogene in 

 ^ handen van Uwe Hoogheid bevindt , tot welken prijs 

 „ 00k, deed llerven. Zijn dood zou voor nwe regering 

 4, en uwe rust ae^r voordeelig en mij bijzonder aange- 



^, naam 



