^82 OVER DEN LAATSTEN STRIJD VAN HET 



.zijdfc'he beirckking van Chrtstendo?n en Heidendom te 

 dien tijd^ en in het karakter van julianus zelven. 

 . Wanneer men de gefchiedenis ohpartijdig nagaat, 

 wordt men ondanks zich zelven genoodzaakt te er- 

 kennen , dat de fpoedige uitbreiding des Christen- 

 doms in de vierde eeuw, hoe zegenrijk in hare 

 gevolgen , ook eene ongunflige zijde vertoont. Schoon 

 het gebouw v66r den overgang van konstantinus 

 den Grooten reeds tot eene aanmerkelijke hoogte 

 was opgetrokken: deze gebeurtenis fcheen hetzelve 

 te voltooLJen , en bewoog , of drong vele duizen- 

 jden, zich daarin te vereenigen tot dc aanbidding 

 van den God des Evangeliums. Van dien tijd af 

 aan vestigde het Christendom zich op eene regel- 

 matige wijze in alle deelen van het Romeinfchs 

 ;:ijk, het drong door tot alle bijzonderheden van 

 Jiet flaatsbeftuur, en telde van den Keizer tot op 

 den geringden foldaat ijverige aanhangers. Het 

 Kruis , dat voor eenen burger van P^ome „ de 

 J, denkbeelden van fchuld, van fchande en fmart 

 J, vereenigde — werd nu het zinnebeeld van kracht 

 ^ en moed ; het heiligde de wapenen der krijgs-? 

 „ benden van konstantinus , het fchitterde op 

 ^ de helmen , het ftond afgebeeld op de fchil- 

 y, den, het was in dc vaandels ingeweven," (36) 

 en het wees als de baniere der overwinning het 

 leger den weg op het oorlogsveld. D^zt fnellD 

 voortgang moest echter in de laatfte tljden ten deele 

 |ian eene magt worden toegefchreven , die van dtn 



Cs^) Gibbon ,. t, a. pU II. 19Z* 4* 



