R A T I 0. 73 



quurn eorum orationem ad commune judicium popularemque intelligentiam 

 accoinmodandam esse dico, illud cogito, necesse esse, ut indoctis scribant 

 et ab omnibus intelligantur, verum hoc unum, ut earn tantumniodo animi 

 attentionem exigant, quae jure ab omnibus postulatur, qui cogitationes 

 suas ordine disponere solent. 



Audivistis igitur, quid philosophiam intelligam quaeque sit ipsius oratio. 

 Vix opus est, ut multa addam. Causa vicisse jam videor, etiamsi perorare 

 recusem. Hoc scilicet mihi persuasum est, vestro omnium judicio hanc' 

 disciplinarn , cujus origines vobis monstravi, non improbari, verum summis 

 ornari laudibus. Hanc sine dubio non ad Gennanos rejiciendam esse cen- 

 setis; ex injusto exsilio in patriam hanc revocatis, atque omni postliminii 

 jure donatis, in parem juris libertatisque conditionem cum reliquis humanae 

 scientiae partibus earn recipientes. Quid enim? Hoccine Batavorum pro- 

 prium sit, singulas quidem doctrinas summo animi ardore excolere, earum 

 vero conjunctionem omni studio arcere? Num astronornia , cpvei okoyia , 

 chemia, botanice, mathesis etiam, in Hollandia florebunt; philosophia 

 autem, quae per totam naturam easdem leges observari, intimoque vinculo 

 omnes ipsius partes cohaerere ostendit, turpiter neglecta jacebit? Quid? 

 humanitatis studia, in quibus majores nostri excelluerunt, locum suum et 

 decus apud nos tuebuntur? Theologia, jurisprudentia, reipublicae gerendae 

 ratio et prudentia, sempiternae gloriae Batavos commendare pergent; phi- 

 losophia autem, quae in religione, in jure, in civili ratione, in litteris 

 etiam, idem nostrae gentis ingenium reperiri docet, contemnetur omnique 

 afficietur ignominia? Nemini vestrum hujusmodi quid in mentem venire 

 potuit. Si philosophiam vituperare ausi fuistis, earn intellexistis, quae a 

 veris rebus ad ideas evolare conatur, nee ducem sequitur ^nsiQiav. Ad 

 hanc autem, quarn vobis delineavi, non attendistis; haec, simulac formani 

 ipsius et tamquam faciem videtis, rnirabiles in animo vestro amores excitat. 

 Nee enim quidquam aliud est praeter studium sapientiae; sapientia autem, 

 ut a veteribus philosophis definitum est, rerum divinarum et humanarum 

 causarumque, quibus eae continentur, scientia. Nulla pars ejus inculta 

 ac deserta est; omnia ejus praecepta ad vitam referuntur; frugifera tola et 

 fructuosa, cui qui pareat omne tempus aetatis sine molestia possit degere. 

 Pergant igitur homines nostri in earn incumbere; pergite juvenes! philoso- 



10 



