R A T I 0. 69 



utrum in mente sola, an etiam extra cogitationes existant. Verum ab 

 inani hac disciplina, abstrusis occupata quaestionibus , verbis utenti aeque 

 abstrusis, philosophiae honorem abjudico. Mihi philosophia naturalis, quam 

 -apud eos ne quaeratis, qui ipsius auctores atque principes dicti sunt, ea 

 doctrina est, quae ostendit, totam naturam opus esse summa arte perfec- 

 tum, cujus diversae partes efficiunt, ut totius artificii vis atque splendor 

 augeatur, aut, si quis malit hoc simili uti, imperium, cujus diversae 

 regiones arctissime cohaerent eademque prima lege reguntur. Haec tanta 

 luce res corporeas perfundit, haec tantopere exacuit ingenii aciem, ut totam 

 naturam mentis oculis terminare et vinculum perspicere possimus, quo 

 remotissimae res colligantur. Nee hujusmodi disciplinae momentum et 

 auctoritatem ab ullo umquam physico, cujusvis naturae partis ipse conti- 

 neatur finibus, parvi factum iri, audacter contendo. At procul ab ea 

 absint qui in ipsa astronomia, chemia,. physiologia, paruin admodum pro- 

 fecerint, et paucis quibusdam animo anteceptis rerum informationibus 

 contenti, e^tneiQiav contemtui habeant. Nemo ad earn accedat, nisi qui 

 sfMiGiQtxas disciplinas quam accuratissime fieri potest cognoverit, et, in 

 ipsarum omnium quasi centro positus, levi opera ad quamvis orbis par- 

 tern se movere possit. Est mini in hac philosophiae parte HUMBOLDTIUS, 

 ne aliorum nomina recitem, dux atque auspex. Ipsius audiatis verba, 

 quibus suam rationem ac disciplinam eleganter exposuit. 



Hoc, inquit, licet enim in Latin um ilia convertere, hoc cogito, rerum 

 universitatein vere universitatem , corpus, intelligere; in singulis rerum 

 formis easdem percipere conditiones, easdem naturae leges; et ab ipsis his 

 legibus ad causarum nexum adscendere. Incipit hoc mundi seu naturae 

 ordinis intelligendi studium ab iis conditionibus, quibus physicae mutationes 

 ubivis juris quasi aequabilitate subjectae sunt; ducit ad eorum, quae vide- 

 mus, perceptionem atque intelligentiam , minime vero ad illam naturae 

 contemplationem , quae ab una proficiscitur cogitatione , neque ad earn 

 unitatis rationem , quae ab eftnsiQia divulsa est. Ab ea enim longo inter- 

 vallo distamus aetate, qua fieri posse confidebatur, ut omnia, quae sensibus 

 et animo percipiuntur , ad absolutum quemdam naturae conceptum refe- 

 rantur. Physica ilia, quam persequor, xoapoyqcKpia non earn simulat 

 de rerum natura doctrinarn, quae sola nitatur ratione; est potius eorum, 



