66 C. G. OPZOOMER 



fugit, qui aliorum spoliis suas facilitates, copias, opes augeant, quaeque 

 ipsi non tribuunt aliis, haec ab aliis desiderent; sed animadverto etiam, 

 horrendos hujus studii eventus, quantum humana valet imbecillitas, iisdem 

 reliquorum oinnium studiis averti. 



Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab ilia infinita 

 omnium inter omnes discedatur, propior est ejusdem gentis, nationis, 

 linguae. In qua ut multum valeamus et communi utilitati servire possimus, 

 necessariam esse ipsius cognitionem, accuratam rerum, ex quibus non 

 tantum conflatur et efficitur, sed in quibus etiam posita est, notitiam, ex 

 iis, quae disputavimus , cuique patebit. 



'Nova igitur disciplinarum series oritur , quae quum ad hominem , ani- 

 mum dico (physiologia enim quae nunc dicitur physicis annumerata est) , 

 pertineant, moralium nomine recte significari solent. 



Facta est eadem in illis turn conjunctio turn distributio, quam in physicis 

 quasi digito vobis monstravi. Nee alia fuit consecutio. Idem universi 

 generis humani progressus; eaedem in singulis hominibus ingenii angustiae. 

 Theologorum enim maximam partem in juris disciplina omnium rerum 

 videmus ignaram; jureconsultis ne nomina quidem cognita sunt summorum 

 virorum , qui religionis causam tuiti sunt eamque a sordibus humanis pur- 

 gaverunt. Qui privato juri operam dant publicum jus, gentium historiam, 

 reipublicae constituendae et tuendae rationem negligunt; qui in rerum 

 publicarum varietate versantur juris principia vix curant. Artium ingenua- 

 rum et elegantium natura atque historia paucissimis cordi est; a plerisque 

 contemnitur, in gravioribus studiis, ut jactant, occupatis. 



Est igitur in aperto, A. A., operarum partitionem doctrinarum progressui 

 adeo necessariam esse , ut earn negligere et ad antiquissirnam conditionem 

 redire nequeamus; una autem tantorum incommodorum causam fuisse, ut 

 anxie quaeramus, num aliquid reperiatur, quod damna arceat, commoda 

 tueatur. Nee frustra quaerimus; summus enim omnium rerum gubernator, 

 humano generi prospiciens , plerosque arctissimis unius disciplinae finibus 

 circumscribens , paucis quibusdam majora largitus est, eosque in summo 

 posuit mentis jugo, unde omnia ejus latera atque omnem ei subjectam 

 vallem oculis terminare possint. Plurimas scilicet casque maxime cliversas 

 disciplines mente sua complectuntur, et ita complectuntur , ut earum ratio- 



