R A T I 0. 61 



cogito, non gentis nostrae, sed philosophiae naturam vobis delineate, de 

 mutata ejus conditione dilucide et brevissime dicens. Vestrum erit judi- 

 care, an hujusmodi doctrina, qualem depingam, in Hollandia colenda sit 

 an vero repudianda. Me autem, hanc pro domo causam agentem, benevole 

 audiatis, vestraque indulgentia ignoscatis quae viribus meis dee'sse mihi 

 conscius sum. 



Ab antiquis inde teraporibus omnes , qui res sensibus obnoxias dividere 

 conati sunt , distinxerunt inter eas , quae sensu utuntur , et eas , quae sen- 

 sus expertes sunt, de nonnullis dubitantes, utrum ad hanc classem illamve 

 referendae sint. Ab ipso homine initiurn, de quo ambigi non potuit, ita 

 quideni, ut quid sensum intelligamus definire non opus sit. Dilucidius 

 enim nihil excogitari potest, ita ut alia ornnia potius explicet ipse, quam 

 per alia explicandus sit, quapropter multi in eo solo putant veri esse judi- 

 cium. Caeterae res, animalia, plantae, cum homine comparantur, in qui- 

 bus si eaclem iisve similliina inveniuntur, quorum origo in nobis sensus 

 est, ex eadem consecutione eandem causam colligimus. 



Quidquid est quod sensum habeat, id necesse est sentiat et voluptatem 

 et dolorem. Omnia igitur animantia, quum nunc in meliore causa sint, 

 nunc deteriore statu, discrimen illud sentiunt et profitentur. Voluptatis 

 verbo duae res subjiciuntur, laetitia in animo, commotio suavis jucunditatis 

 et gaudium in corpore. De dolore idem valet. Voluptuariam conditionem 

 laetitia sequitur, aegritudo molestam. 



Omne animal, simulatque natum sit, ipsum sibi conciliatur et commen- 

 datur ad se conservandum , et ad suum statum, eaque, quae conservantia 

 sunt ejus status, diligenda; alienatur autem ab interitu iisque -rebus, quae 

 interitum videantur afferre; id agit, ut ita sit affectum, ut optime secun- 

 dum naturam aifectum esse possit. Voluptatem igitur appetit eaque gaudet 

 ut summo bono; dolorem aspernatur ut summum malum, et, quantum 

 possit, a se repellit. Voluptatem expetendam, fugiendum dolorem sen tit, 

 ut calere ignem, nivem esse albam, dulce mel, quorum nihil oportet 

 exquisitis rationibus confirmare. Jucundum motum, quo sensus hilaretur, 

 praefert dolori. Sensum habet sui , eoque se et sua diligit. Summa igitur 



