22 NICOLAI CHRISTIANI KIST 



ante seculum fere, ex hac ipsa Cathedra Oratione habita Rectorali, r/tam 

 multa" quereretur, ninsui temporis Theologia plane nimia esse;" nee diu post, 

 liberalioris ille ingenii EWALDUS HOLLEBEEK, nTheologum non ortlodoxum 

 nisi vere pium esse," ex hoc ipso loco moneret. S uperf iterant adeo ex illo 

 terapore memoria nostra Theologi , doctrina ac pietate omnium maxime 

 clari, at Theologiae, in qua per maxiinam vitae suae partem desudaverant , 

 ita taedio capti, ut quicquid aeterni quidem pretii illi inesset, id vel in 

 oboli superficie conscribi posse ingenue faterentur. 



Quid mirum igitur , si multis ludibrio haberi temporibus istis Theologia 

 coeperit, neque tantum Catholicos inter, sed vero et Protestantes , quod 

 aberrantis Ecclesiae et Theologiae erat, hoc ipsi Religioni iam vitio ver- 

 teretur. 



Novistis A. A. qualia tune, seculo exeunte, secuta sint tempora. Turbatis 

 nimirum per universani fere Europam Ecclesiae pariter atque Reipublicae 

 rebus, ipsa, spreta multis, divina Religio iam videri poterat periclitari. 



Ecce vero, communem hanc populorum miseriain optimam iis medicinam 

 esse voluit misericordia Dei. Non sine horrore nunc vident multi , quorsum 

 ducat iste rerum divinarum contemtus. Quemque temporis infelicitas iam 

 excitaverat , Religionis indigentiae sensus , hunc redditae populis Dei bene- 

 ficio pax et securitas mire augent atque confirmant. 



Et sic nostra quidem memoria Religionis rediit Christique Euangelii 

 amor. In integrum restituuntur multa, quae temporis iniuria ceciderant, 

 instituta Ecclesiae. Ad hanc, tamquam ad salutis portum, defessi nunc 

 confugiunt populi. Novus adeo Christianos alere intus et agitare videtur 

 isque divinior spiritus. Revixit innumeris fides. Literae Sacrae omnium 

 expetitae studiis florent. Libertas ipsa meliorem Religionis notitiam fovet. 

 Theologicae autem disciplinae sic ceterarum hoc tempore disciplinarum 

 feh'citate auxiliisque fruuntur, ut earum nulla iam sit, cuius non ubertas 

 ac plenitudo longissime superet quicquid praeterita tulerint Ecclesiae secula. 



Utinam vero, quae sic revixerunt divinarum rerum amor ac studium, 

 nil nisi quod ipsis in laudem vertatur, nobis ante oculos ponerent. Unde 

 tamen quam procul absit, id profecto aequus ac diligens quisque sui 

 temporis observator non sine dolore fatebitur. Quid? quod longum sit 

 enumerare singulas casque diversissimas formas, quibus sanctissimae Reli- 



