REDEVOERING. 199 



Die door de liefde tot de maatschappij wordt aangetrokken , zoekt, 

 welke zijne betrekking ook zij, steeds naar meerdere kennis en gevoelt 

 steeds meerdere behoefte, die kennis in woord en daad te openbaren. 



De zoogenaamde practische loopbaan verschilt van de wetenschappelijke 

 inderdaad meer in vorm dan in wezen. 



Het beginsel, dat den Staatsnian aandrijft om aan de waarheid, die 

 in hem leeft, de nicest uitgebreide toepassing te geven, uit zich bij den 

 beoefenaar der wetenschap in een voortdurende kritiek van stelsels en 

 gebeurtenissen , opdat bet rijk der dwalingen worde ingekort en dat der 

 waarheid uitgebreid. De edelste vrucht der wijsbegeerte is een onpar- 

 tijdige Kritiek, die de wetenschap volmaakt. 



III. 



Even weinig als de kennis van op zich zelf staande verschijnselen in 

 de maatschappij de Staatswetenschap vormt, even weinig vermogen dit de 

 algemeene wijsgeerige beginselen omtrent het regt. 



Het weten, dat er een algemeen verband aanwezig is, geeft nog geen 

 kennis van den inhoud van dat verband. Eerst uit het klare besef der 

 betrekking tusschen vele verscheidenheden en uit de grondige kennis van 

 de overeenstemming van vele waarheden, ontstaat wetenschap. 



En eerst door voortdurend schiften en scheiden van vele bouwstoffen, 

 wordt de rijkdom, het kapitaal der wetenschap gevormd. 



Door een Kritiek die de Staatswetenschap volmaakt, versta ik niet die 

 onbarmhartige afscheidstheorie , die de leden van het Staatsligchaam en de 

 inagten van het Staatsbestuur volkomen van elkander afsnijdt, den 

 koning van het volk, de magt der justitie van die der policie, den bloei 

 der letteren van de stoflelijke welvaart, het godsdienstig leven van het 

 leven des Staatsburgers. 



De ontleedkunde behoort, gelijk een geestig schrijver over Kerk en 

 Staat opmerkte J ) , liefst alleen op doode ligchamen te worden uitgeoefend. 



') W. BROES, Kerk en Staat. D. IV. Biz. 357. 



