194 J. DE BOSCH KEMPER 



Bij den aanvang der omwentelingen van 1848 hebben zeer velen met 

 met twijfelachtige overtuiging voorspeld, wat op haar zoude volgen: eerst 

 onrust, eenige jaren lang, en in die onrust finantiele verwarriug, kwijning 

 van de welvaart, voortdurende onwettige beweging en aan het einde 

 alleenheersching. 



Het moge moeijelijker zijn de gevolgen van vele maatschappelijke ge- 

 beurtenissen te voorzien, dan de uitkomst van stoffelijke natuurverschijnselen 

 te berekenen, waar eenmaal de werking van voorafgaande feiten met 

 juistheid is aangewezen, is de proefondervindelijke natuurkunde niet zooveel 

 zekerder dan de Staatswetenschap , door het licht der geschiedenis beschenen. 



Het schijnt vreemd, hoe de hoogst eenvoudige waarheid, dat ook de 

 Staatswetenschap op waarneming van feiten moet gegrond zijn, zoo dik- 

 wijls \vordt miskend. 



Maar ook dat schijnbaar vreemde wordt opgehelderd bij het licht der 

 ervaring. 



Leert deze het niet , dat het veel gemakkelijker is zich te laten mede- 

 slepen door de zinnelijke indrukken, die de gebeurtenisseu des tijds ge- 

 woon zijn op zwakke gemoederen uit te oefenen, dan de zelfstandigheid 

 van zijn redelijk vermogen te handhaven in het oogenblik des gevaars? 



Door de physiologic voorgelicht, wordt het verschijnsel zeer verklaar- 

 baar, hoe in een naburig rijk, waar de zinnelijkheid gewoon is zeer haar 

 kracht te doen gevoelen , de meerderheid der arbeidende klasse gisteren 

 alles kon wagen voor den triomf der communistische en socialistische 

 denkbeelden, van welke zij ligtgeloovig algemeenen rijkdom verwachtte, 

 en heden met gejuich den alleenheerseher kan begroeten, die de hoop 

 verlevendigt op de herstelling eener geschokte welvaart, en hoe de hoogere 

 standen uit angst bij de omwenteling werkeloos bleven en bij de tegen- 

 omwenteling alle vroegere staatkundige beginselen kunnen verloochenen 

 uit vrees voor erger. Bij overheersching van het zinnelijke staat men 

 beurtelings bloot in eene onbezonnene volksbeweging of in eene niet 

 minder dwaze reactie medegesleept te worden. 



Verkondigt de geschiedenis op nadrukkelijke wijze het oordeel over den 

 omwentelingsgeest , met niet minder klaarheid spreekt zij het doodvonnis 



