REDEVOERING. 131 



nieuw veld van onderaoek heenwijzen, maar die zich tlians niet meer 

 aanmatigen, waarheid te behelzen voor dat zij door volledige waarneming 

 geheiiigd zijn. Zulke theorien zijn goed, zoo zeide BERZEI.IUS , zoo lang 

 xij van al de bekende verschijnselen , die zij omvatten , rekenschap geven. 

 Met het eerste goed waargenoinen feit, waarmede zij in tegenspraak zijn, 

 moeten ze noodzakelijk vallen. 



Niet altijd kunnen wij door enkele opmerkiug der ons oniringende natuur 

 getuigen zijn van de werkingen ,. die plaats hebben; nog zeldzamer kunnen 

 wij, zoo doende, de wetten ontdekken, die haar beheerschen. Dan bren- 

 gen wij zelven verschijnselen te weeg ; wij nemen ze waar onder bepaalde 

 omstandigheden ; wij volgen ze in hunnen loop; en wij bevinden ons op 

 het gebied der proefondervindelijke wetenschappen. 



Het kan niet ontkend worden , dat onder deze , die de natuur onder- 

 vragen en hare antwoorden zoeken te verstaan, eene voorname plaats aan 

 de scheikunde toekorat. Meer dan aan eenige andere is het haar gegeven, 

 over een vollen rijkdom van verschijnselen te beschikken en die duizend- 

 voudig te wijzigen of te herhalen. Zij biedt ons eeneii schat van ervaring 

 aan , ook daar waar de natuur niet onmiddelijk tot ons spreekt , en opent 

 met een zeldzaam geluk nieuwe wegen van onderzoek, die steeds op waar- 

 neming steunen. 



Maar die magt, van verschijnselen in het leven te kunnen roepen, van 

 de waarneming te volmaken, doet tevens de scheikunde eene der meest 

 praktische wetenschappen zijn; praktisch niet slechts in den zin van toe- 

 passing , maar ook in dien van kennis , door eigene oefening in het voort- 

 brengen der verschijnseleu verkregen. De kennis van hetgeen de weten- 

 schap reeds verkregen heeft , maakt de wetenschap niet uit ; de wijze , 

 waarop zij dat verkregen heeft, en de geschiktheid om hare methoden van 

 onderzoek te bezigen, behooren haar niet minder toe. 



Van de gelegenheid , die mij de eer verschaft , voor eene vergadering als 

 deze het woord te voeren, wensch ik gebruik te maken voor de behande- 

 ling van een onderwerp , dat zoo naauw in verband staat met de taak , die 

 mij aan deze Hoogeschool is opgedragen geworden. Op uwe welwillend- 

 heid steunende, zal ik trachten uwe aandacht eenige oogenblikken te 

 vestigen op de scheikimde in verhoudiny tot maatscltappelijke belangen. 



17* 



