REDEVO BRING. 155 



Wat ik van de wetenschappen in het algemeen heb gezegd, is vooral 

 toepasselijk op de Physiologic van den mensch. Zij toch moet als de 

 meest zamengestelde worden beschouwd, daar zij de natuur van den mensch, 

 het meest volmaakte en meest ontwikkeld wezen van de geheele schepping 

 tot voorwerp van haar onderzoek heeft. 



Oneindig waren de moeijelijkheden , die de physiologic ten alien tijde 

 moest overwinnen. Groot zijn die, welke haren onderzoekers nog in den 

 weg staan en die in het onderzoek zelf zijn gelegen. Maar wie liefde 

 heeft voor de schoonheid der natuur, wie lust gevoelt, om het meest 

 volmaakte daarin te leeren kennen, hij deinst met terug! De weg, dien 

 hij te bewandelen heeft, is wel moeijelijk, maar zijne moeite wordt rijkelijk 

 beloond, wanneer hij het veld kan overzien, waarop hij denkt werkzaam 

 te zijn en de middelen kent die hem eenen rijken oogst op dat veld beloven. 



Vergunt mij alzoo M. H. dat ik in dit uur tot U spreke over den 

 omvang der Physiologische wetenschap en over de waarneming als het 

 eenige middel, om haar te beoefenen. 



Hoe uitgestrekt het veld der Physiologic is , begrijpt men , zoodra men 

 nagaat, hoe vele wetenschappen tot haar gebied behooren of met haar in 

 een onmiddellijk verband staan. 



Immers, daar zij de leer van de natuurverschijnselen bij den mensch 

 tot onclerwerp heeft, maakt zij met de ontleedkunde , weefselleer, ziel- en 

 ziektekunde eene wetenschap uit, terwijl zij zich de scheikunde, algemeene 

 natuurkunde, wiskunde, de natuur- en ontleedkunde der dieren en planten 

 als hare hulpwetenschappen toeeigent. 



Dat de ontleedkunde aan de physiologic onafscheidbaar verbonden is, 

 zal wel geen betoog behoeven. Deze twee wetenschappen sfcaan in zulk 

 een naauw verband tot elkander, dat ze voor den Physioloog in eene 

 wetenschap zarnensmelten. Want, indien kracht van stof onafscheidbaar 

 is , dan is voorzeker de leer der kracht onafscheidbaar van die der stof. 

 HALI.ER heeft reeds de verhouding tusschen de ontleed- en natuurkunde 

 van den mensch in een holder licht geplaatst. 



20* 



