REDE VO BRING. 157 



verschijnselen , de psychische en somatische, van elkander geheel afhankelijk 

 eiju. Want terwijl de bodem, waarop de zielsverrigtingen, gevoel, voor- 

 stelling en wil, ontstaan (de hersenen namelijk) , even als ieder ander deel 

 van het ligchaam door de voeding onderhouden wordt, hebben de bedoelde 

 verrigtingen niet alleen het grootste gedeelte van het zenuwstelsel en alle 

 willekeurige spieren noodig om zich te openbaren, maar oefenen ook 

 wederkeerig op de voeding zelve eenen onmiskenbaren invloed uit. In 

 gezonden zoowel als in ziekelijken toestand is de physiologische betrekking 

 tusschen ziel en ligchaam onbetwistbaar en onbetwist. 



Het zal onnoodig zijn hierover verder uit te weiden, te minder daar een 

 mijner vrienden onlangs in eene plegtige reclevoering de physiologische 

 eenheid van ligchaam en ziel op eene treffende wijze heeft aangetoond. 



Van den ziekelijken toestand van het menschelijke ligchaam had men in 

 vroegeren tijd de meest verkeerde denkbeelden. Velen verklaarden de 

 ziekte ontologisch en meenden, dat het een eigen toestand was, geheel 

 tegenovergesteld aan dien van de gezondheid, dat de natuurkrachten in 

 beide toestanden van verschillenden aard waren. Anderen zochten in de 

 ziekte een schadelijk wezen, waartegen de levensverschijnselen te velde 

 trokken, waartegen zij streden en in welken strijd zij overwinnaars wer- 

 den of voor de ziekte moesten onderdoen. Thans zou het een anachronisme 

 verraden over dergelijke voorstellingen nog weder den staf te breken , 

 nu men helder heeft leeren inzien , dat er voor ziekte en gezondheid slechts 

 eene eenheid bestaat, H het leven" dat voor beide het beginsel der na- 

 tuurkrachten een is, maar dat de verschijnselen en uitkomsten verschillen, 

 naar gelang der omstandigheden , waaronder zij werkzaarn zijn. Hieruit 

 nu volgt, dat de kennis van deze beide toestanden, de physiologie en 

 pathologic, ook een moeten zijn. 



Wat wij hier mededeelen wordt dagelijks door de ondervincling bevestigd. 

 Zij bewijst, dat de patholoog evenmin de physiologie kan ontberen, als 

 de physioloog de pathologic. De eerste is genoodzaakt gedurig de ver- 

 schijnselen van het normale leven te raadplegen , deze die van het abnormale. 



Let men op twee hoofdverschijnselen van het leven, namelijk: ontwik- 

 keling en voeding (ook organische verrigtingen genoemd), waaraan de 

 stofwisseling ten gronde ligt, en weet men, dat deze stofwisseling volgens 



