158 I. VAN DEEN 



bepaalde scheikundige wetten geschiedt , dan zal men ook inzien , dat het 

 de scJteikunde is , welker fakkel ons 'hier moet voorlichten. Vooral in den 

 jongsten tijd is de behoefte aan deze wetenschap voor de physiologen al 

 ineer en meer toegenomen, naarmate zich de bouwstoffen opkoopten, welke 

 uitstekende scheikundigen bijeenbragten , om de vroegere zoo geheel ver- 

 borgene organische wetten aan 't licht te brengen. 



Hoe zoude men ook kunnen gelooven zonder scheikundige kennis tot de 

 wetenschap te geraken van de natuur van een ligchaam, dat schier op 

 iedere plek van eene scheikundige werkplaats is voorzien? 



Maar niet alleen ten opzigte van de scheikunde, ook met betrekking 

 tot de natuurlmnde kan men eene zoodanige vraag, en met niet minder 

 grond, opperen. 



De wetten , die zij ons in de onbewerktuigde natuur leert kennen , ver- 

 loochenen zich ook nimmer in het leven. Al wat geschiedt is daaraan 

 onderworpen. Deze waarheid kan men met de volgende korte woorden 

 uitdrukken: niets geschiedt zonder beweging. En in het woord beweging 

 ligt reeds eene physische working opgesloten. 



Om nog meer in het licht te stellen, hoe noodzakelijk het is, dat de 

 physioloog met natuurkundige kennis moet zijn toegerust , wil ik wijzen 

 op de hoogst volmaakte natuurkundige werktuigen, die in het ligchaam 

 aanwezig zijn en wier werking zonder deze kennis niet begrepen kan 

 worden, Ik bedoel het oog, het oor, het hart met de bloedvaten, die 

 tot de meest volmaakte optische, acustische en hydraulische werktuigen 

 behooren. En vormen de beenderen met hunne beweeglijke verbin- 

 dingen niet zoo vele stelsels van hefboomen, door de spieren in bewe- 

 ging gebragt? 



Naauwkeurige berekeningen zijn bij natuuronderzoekingen onmisbaar; 

 iciskunde is daarom de eerste wetenschap, waarin men diegenen opleidt, 

 welke de natuurkundige wetenschappen willen beoefenen. 



Hoe noodzakelijk het is, dat de physioloog ook in de wiskunde niet 

 onervaren zij, behoeft verder geen betoog. Maar desniettegenstaande is 

 het getal goede mathematici onder physiologen zeer gering. Het nadeel, 

 hetwelk daaruit voortvloeit, springt vooral dan in het oog, als men de 

 afdeelingen der physiologic inziet, waaraan de mathesis ten grondslag ligt. 



