166 I. VAN DEEN 



* 



mate vertrouwen in, dan zulke bewiizen van waarachtige objectieviteit en 

 eerlijkheid in wetenschap. 



Maar al bezit de physioloog ook den besten aanleg , al is hij ook ingewijd 

 in alle die wetenschappen , welke als zoo vele takken der physiologie moeten 

 beschouwd worden, en al laat ziju zin voor de objectieviteit niets te wen- 

 schen over, dan zoude hem nog eene hoogst noodzakelijke eigenschap 

 kunnen ontbreken, namelijk de methode. 



De methode regelt het gebruik van de middelen , die ons op den weg 

 tot dadelijke waarneming moeten brengen en begeleiden. Zij regelt ook de 

 wijze, op welke de indruk, dien de waargenomene verschijnselen op ons 

 maken, in onze bewustheid moet worden opgenomen en beoprdeeld. 



De middelen die ons den weg tot waarneming openen zijn in het ge- 

 heele gebied der physiologie, in alle hare vertakkingen en hulpwetenschap- 

 pen aangewezen. 



Zij bestaan in:- 



1. Praktische ontleedkunde van den mensch en de dieren; 



2. Microscopic ; 



3. Schei-natuurkundige en physiologische proeven; 



4. Ziektekundige opmerkingen en vergelijkingen. 



Men zal mij voorzeker gereedelijk toestemmen, dat wie het ontleedkun- 

 dige mes niet weet te hanteren , den naam van anatoom niet verdient , 

 hoe veel hij dan ook over het zamenstel van het ligchaam , hetzij door 

 plaatwerken, hetzij door versche of andere anatomische praeparaten moge 

 geleerd hebben. Hij kan zich zelven den weg tot de ontraadseling der 

 natuur niet banen en blijft verstoken van de dadelijke waarneming van 

 alle hare schoonheden. 



Ten aanzien van den physioloog geldt dit alles evenzeer. Zonder prak- 

 tische ontleedkunde zal hij nimmer den diepen zin der natuur kunnen 

 bevroeden. Voor hem gaan de wenken verloren, die zij overal geeft op 

 den weg, waar het ontleedmes henenleidt. 



Hoe hij moge navorschen, hij stuit overal op hinderpalen , dewijl zijne 

 hand bij het gebruik van 't scalpel als gekluisterd is. 



Deze praktische onbekwaamheid , vergunt inij M. H. ! er openlijk voor 



