REDE VO BRING. 139 



worden. Die verwachting werd bedrogen en, zoo als het meermalen gaat 

 bij te leur gestelde hoop, men verweet aan de wetenschap eene fout, die 

 alleen in eene overdrevene voorstelling gelegen was. Gelukkig evenwel 

 is het niet aldus met alien gesteld, die van den landbouw een voorwerp 

 hunner bestendige zorg maken, en men mag er zich over verheugen, dat 

 de aandacht van den landbouw zich al meer en meer op scheikundige be- 

 ginselen vestigt. Niet door hare waarde te hoog aan te slaan , maar door 

 ze op juisten prijs te schatten, bevordert men den invloed van nuttige 

 kennis. Hier, zoo als overal, heeft men zich voor overdrijving te wachten. 



Neen, de scheikunde schept geeffe stof uit het niet; zij stort geene . 

 massa's voedingstoffen op onze akkers uit, evenmin als zij aderen van goud 

 in de bergen doet ontstaan; maar zij leert ons datgene kennen, waaraan 

 die akkers behoefte hebben; zij geeft ons middelen aan de hand, om in 

 die behoeften te voorzien; zij toetst de gebruikelijke wijzen van cultuur, 

 ontdekt wat er goeds of verkeerds in is , en wijst den weg aan , die tot 

 verbetering voert. En zou zulk eene hulp , aan de uitoefening van eenig 

 bedrijf aangeboden , niet dankbaar aangenomen moeten worden ? zou daarin 

 voor de toekornst niet de ware rijkdom liggen? Geen onbevooroordeelde 

 zal het ontkennen. 



Om te doen inzien, wat hier reeds door de wetenschap is opgehelderd 

 of aan de hand gedaan, behoef ik slechts te wijzen op de rol, die ammonia 

 en koolzuur bij de vegetatie vervullen, op de noodzakelijkheid , om daar- 

 van eene voortdurende bron in de akkeraarde aanwezig te doen zijn, op 

 de hoeveelheden minerale stoffen, die aan den bodeni ontnomen worden 

 en op hare hoedanigheid , op den invloed, dien lucht en vochtigheid op de 

 veranderingen des bodems uitoefenen, en op de beoordeeling en de op- 

 zameling van meststoffen. Het zijn zoo vele punten (en hoe menige zou 

 men er nog bij kunnen voegen) waar het verband tusschen scheikundige 

 kennis en praktischen landbouw uit blijkt. 



Ook van den handel wensch ik te spreken als van een der bedrijven , 

 bij welke de toepassing van scheikundige kennis veelvuldig kan zijn. Ik 

 zal mij niet laten ontmoedigen door den tegenzin, die bij de handelaren 

 nog zoo algemeen tegen de natuurkundige wetenschappen heerscht. Luide 

 moet ik mijne overtuiging te kennen geven, dat die tegenzin langzamer- 



18* 



