144 P. J. VAN KERCKHOFF 



achtte door eenen naam, dan reeds zou men haren grooten invloed niet 

 kunnen ontkennen. Door hare lichtende fakkel te verheffen, gaf zij de 

 eerste aanleiding, dat men in de georganiseerde natuur niet meer naar 

 doel, maar naar oorzaak ging vragen, en dat teleologie voor echte natuur- 

 studie moest wijken. Het was het gevolg eener nadere aanraking tusschen 

 physiologic en scheikunde; deze, even als de met haar vermaagschapte 

 natuurkunde, had zich sinds lang gewend, uitsluitend naar oorzaken te 

 zoeken, en had de vraag naar doel naar de zedelijke wereld verwezen, 

 waar zij t'huis behoort. 



Een ander voordeel harer methode, hetwelk in physiologische zaken niet 

 minder toepasselijk is, bestaat daarin, dat zij de zamengestelde verschijn- 

 selen der natuur eerst in meer eenvoudige tracht te splitsen, in deze tot 

 zekerheid geraakt en eerst dan tot meer ingewikkelde overgaat. Het is 

 waar , dit beginsel is zoo duidelijk , dat het als van zelf in het oog springt , 

 maar er zijn tijden geweest , waarin dit beginsel niet bij alle onderzoek 

 der natuur gevolgd werd. 



Waar zich nieuwe ideen ontwikkelen, ontstaat altijd strijd. Zoo kon 

 het ook niet anders , of men moest de scheikunde het regt betwisten , om 

 van de verschijnselen der bewerktuigde natuur rekenschap te geven. Men 

 gevoelde niet genoeg, dat de kennis der organische wezens niet op zich 

 zelve staat, dat zij zoowel bij scheikunde en natuurkunde als bij ontleed- 

 kunde steun en hulp zoeken moet. Hetgeen vooral aan de scheikunde 

 verweten werd, was, dat zij zelve nog in hare kindsheid verkeerde en zich 

 daarom onthouden moest, hare nog onvolledige kennis toe te passen. Als 

 of het ooit aan de wetenschap der natuur gegeven zou zijn, in eenen 

 anderen toestand dan dien van voortgaande ontvvikkeling te verkeeren. 

 Langen tijd heeft men het niet begrepen, dat de scheikunde, wel verre 

 van zich het gebied der physiologic te willen toeeigenen, slechts hare reeds 

 verkregene schatten , hoe onvolledig dan ook , aan deze aanbood. 



En dat die ervaringen (ik noem ze gering in vergelijking van hetgeen te 

 ervaren overig is) toch zoo onaanzienlijk niet zijn, daar kan de vooruitgang 

 der physiologic in de laatste jaren bewijzen in overvloed van leveren. 

 Wat men tcgenwoordig van spijsvertering , van bloedvorming, van voeding, 

 ademhaling of afscheidingen weet, is men grootendeels aan de vorderingen 



