R A T I 0. 49 



agitantur et sollicitantur , ita pariter in disciplinarum cultu afficiuntur et 

 impelluntur, uniceque famae et gloriae serviunt, aut summa ope enituntur 

 et consectantur , ut ex omni opera et labore , aliis quamquam haud inutili , 

 per se etsi praestabili, plurima maxiinaque tamen sibi veniant aut ad se 

 redundent. Omnes itaque vires colligunt, nee oneri suscepto cedurit, 

 dummodo laudibus et honoribus ornentur et peritissimi , immo praestan- 

 tissimi et praeclarissimi, habeantur. Nee mirum, si reputamus, facile 

 plerosque laudis studio nimis indulgere, cum ad cognitionis et scientiae 

 cupiditatem trahamur et ducamur, in qua excellere pulchrum putanaus. 



Quodsi tantorum incrementorum causas quaerimus , plures facile inveni- 

 mus. Etenim ubi tot viri doctissimi et ingenio praestantissimi maxima 

 opera et industria investigant , pertractant , excogitant , conformant et 

 exaedificant , quid mirum, quin disciplinarum limites vel maxime dilatentur? 

 Neque praetervidendum , quid diuturnae paci, doctrinarum fautrici, quid 

 multorum otio, quid honori, artium altrici, debeatur, quantaque ex hisce 

 aliisque affinibus causis bona redundarint praeclaraque inventa exstiterint. 

 Hinc etiam cultorum statorumque numerus insigniter auctus , ipsaque , 

 ex meliori et pleniori cognitione, pertractandi et investigandi ratio magis 

 perfecta. Hinc studia subtiliora; hinc docendi ingeniumque exercendi 

 et conformandi norma emendatior aut aptior et exactior; hinc etiam, 

 et propter materiem , ubique quasi expositam et cumulate distributam , 

 percipiendi arripiendique et inveniendi facilitas celeritasque multo majores, 

 accessusque ad disciplinarum penetralia liberior et patentior. Adde et 

 ipsam necessitatem , qua discere, cognoscere et scire, in tanta rerum 

 multitudine et varietate , tantoque concursu et certamine , in dies magis 

 magisque cogimur. Quibus quidem omnibus , aliisque pluribus ejusniodi 

 de causis, viam ad progrediendum vel maxime munitam, ipsamque pro- 

 gressionem insignem minus mirainur. Et vere ; sic namque a principiis 

 ad consequentias citius pervenitur; sic continuo a consequentiis , veluti a 

 totidem novis principiis, ad alias, ad novas innumeras; sic omnium cu- 

 juscunque generis subsidiorum et adjumentorum largissima copia adparatur, 

 quibus asperrima superari, altissima attingi, maximeque recondita detegi 

 possunt. 



7 



