R A T I 0. 51 



quae sola dux esse et passus regere potest, attendere paene negligant. 

 Humani ingenii praestantiam adinirantur et laudibus efierunt , quidque 

 mentis facultatibus magnum et praeclarum praestatur aut efficitur, quan- 

 tumque rerum intelligentia magis magisque valemus in disciplinarum ma- 

 terie melius pertractanda , et in cognitionis ambitu dilatando, palam et 

 abunde praedicant. Sed quaenam sint illae facultates et vires, quo- 

 modo agant, quid efficiant, quid sit recte cognoscere, et absolute co- 

 gnoscere, quid illud, quod systematica et mathematica ratione cognos- 

 cere dicatur, quid in vero indagando sit observandum, cavendum et 

 vitandum, juxta quaenam porro praecepta, stricte sequenda, ad cogni- 

 tionem solidiorem perfectiorem et ampliorem perveniatur, caeteraque 

 ejusmodi, nee animadvertere , nee cogitare, mininieque quaerere, aut 

 vix curare et plane praetervidere videntur. Quae si ita essent, tantum 

 quidena abesse posset , ut disciplinarum , imprimis mathematicarum , ratio- 

 nem optimam maximeque perfectam et absolutam, ipsumque earundem 

 ambitum amplissimum admiraremur, ut potius quamplures partes accura- 

 tius pertractatas et conforrnatas, aptius dispositas arctiusque connexas, 

 itemque magis amplificatas , optaremus et desideraremus. Vel etiam, si 

 festinanter adeo et temere, nee omni consilio et cautione, et absque justo 

 moderamine seu gubernaculo sit progrediendum , ista quidem ratio proficere 

 parum , nisi plus nocere quam prodesse , posset. Turn vero , ut huic vitio 

 mederetur , malumque illud vel labes ac macula extraheretur , multa essent 

 retractanda, reficienda, restauranda, omnisque opera et industria in hoc 

 ipso gravissimo negotio perficiendo essent collocandae, et ipsa progressio 

 aliquantulum impedienda , aut paullisper retinenda , nisi forte quodammodo 

 interdicenda. 



Mini, haec reputanti saepiusque animo et cogitatione volventi, haud 

 temere nee inconsiderate existimare videbar, si justam ver unique pertrac- 

 tandi et investigandi rationem systemalicam , in disciplinarum mathematica- 

 rum perficiendarum et amplijicandarum studio, nimis esse neglectam judicarem. 

 Idem autem si hie pronuntiem , nisi probavero aut ostendero , at certe 

 decet ut declarem et quodammodo explicem, quae tandem ilia sint, quibus 

 in illam opinionem adducar. 



Quapropter, cuin ex Majorum instituto, hac ipsa solennitate , verba 



7* 



