R A T I 0. 217 



Primum crimen est, quod scriptores Graeci et Roman! reruota tempora 

 et alienos mores depingentes nulli nobis aut exiguo usui sunt. Longo 

 tempore ante nos vixerunt; sed quis serio contendat ea quae antiqua sunt, 

 esse antiquata et obsoleta, aut in scriptoribus aestimandis earn temporis 

 rationem esse habendam, ut cuiusque virtutes hac trutina pensandae sint? 

 Nonne satis magnum interval! urn illam aetatem a recentioris aevi initio 

 separabat, cuius tamen humanitas ex illo potissimum fonte fluxit? nonne 

 Europae gentes, si medio aevo non plane tenebris obrutae sunt, hoc 

 magnam partem debuerunt his literis, quae nunquam penitus interierunt? 

 nonne saeculo XIV et XV viri docti tantam his studiis conciliarunt aucto- 

 ritatem, ut sine iis ad nullam in aliqua arte vel disciplina praestantiam 

 perveniri potuerit? Si quis autem putat earn esse humanitatis conditionem, 

 ut hoc auxilio facile nunc careamus, cupidius earn laudare videtur atque 

 imminentis barbariae metum longius , quam licet et tempora sinunt , reiicere. 

 Absit a nie, ut terrores denunciem gravissimamque rerum omnium con- 

 versionem praesagiam; sed tamen, quum nuper in Germania essem, earn 

 cognovi animorum concitationem, ut quorsum ea eruptura essent, timeremus. 

 Utinam nunquam talia tempora redeant, ut ex antiquitatis studio novam 

 lucem posteri petere debeant, sed, quamdiu omnis haec sollicitudo non 

 erit sublata, prudentis esse opinor ea studia retinere, quae nunquam 

 impune neglecta esse historia docet. Et dicemus mores illarum gentium 

 a nostris esse alienos? non est ita, non est. Humanitas Romanorum 

 magnam partem pendet a Graeca, nostrae magna pars a Romana. Ubique 

 sunt Romanorum vestigia in legibus , in institutis publicis , in literis et 

 innumera, quae recentia habentur, in vita privata etiam ex antiquitate 

 repetita sunt. Nemo dicet Britannos se suaque parum admirari aut alienis 

 moribus nimium delectari, et tamen constat apud illam gentem moris esse, 

 ut nobilissimus quisque antiquis literis plurimam operam det, atque in iis, 

 qui tanti imperii clavum tenerent, plures semper fuisse, qui veterum scripta 

 in sucum et sanguinem convertissent. Quid autem? estne metuendum, 

 ne homines his literis delectati patriunx sermonem deserant et Latine 

 scribere quam vernacule melius queant? At scimus omnes fere qui literas 

 patrias vel apud nostrates vel apud exteros promoverunt, ex hoc fonte 

 hausisse et ad nominis famam pervenisse. Cogitate Lessingium, qui in 



28 



