20 I. C. G. BOOT 



corrumpat et depravet. Nam ut colloquia prava, sic assiduum commercium 

 cum impuris libris mores perdit et pessumdat. Quare in institutione 

 curandum , ne adolescentuli venusta magis quam honesta scripta legant ; 

 postea annis et recto cultu confirmati sine periculo reliqua legere pote- 

 runt. Maximam autem esse honestorum scriptorum copiam omnes sciunt, 

 licetque ad plurimos referre, quae Erasmus pro suo consilio de uno 

 Tullio affirmat. Is enira in celeberrima epistola, quam editioni Tusculana- 

 rum disputationum adiecit, haec scribit: //Huius dispendii adeo me non 

 poenituit ut in votis sit, si liceat, ad veteres illos amicos remigrare ac 

 menses aliquot cum illis familiariter vivere. Tantum fructus me sensi 

 percepisse ex his libris relectis non tantum ad stili rubiginem abstergendam , 

 quamquam hoc quoque non nihil est meo quidem iudicio, verum multo 

 magis ad animi cupiditates moderandas refrenandasque ?" Et postquam 

 magnifice laudavit Ciceronem , ita hunc locum concludit : u Profecto meum 

 afflavit animum meque mihi reddidit meliorem. Itaque non dubitem hor- 

 tari iuventutem, ut in huius libris evolvendis atque etiam ediscendis bonas 

 boras collocet potius, quam in rixosis ac pugnacibus libellis, quibus nunc 

 undique scatent omnia. Me vero tametsi iam urgente aetate nee pudebit 

 nee pigebit cum meo Cicerone redire in gratiam pristinamque familiaritatem , 

 nimium multis annis intermissam, renovare" n ). 



Quae verba citavi, quoniam in hac quaestione, quae ratione absolvi non 

 potest, Erasmi auctoritas et sententia iis, quae nos defendiinus, plurimum 

 momenti addit. 



Una superest criminatio eaque gravissima. Nam si antiquae literae 

 fidem Christianam Ikbefactant aut oportet eas abiicere aut certe turn demum 

 ad eas accedere, quum mens adversus tales illecebras magis confirmata 

 atque a doctrina instructa est. Est autem haec querela non nova et nuper 

 orta, sed inter primes ecclesiae doctores et postea nunquam defuerunt, 

 qui ita iudicarent , ut Gregorius Magnus , qui quamvis a puero disciplinis 

 liberalibus egregie institutus fuisset, tamen in uno ore cum lovis laudibus 

 Christi laudes capere se posse negaret ia ) , multique alii, quorum auctori- 

 tate et consiliis in nonnullis regionibus incautos principes circumventos 

 fuisse novimus. Ita ante paucos annos e pulvere tabularii extractum est 

 decretum saeculi XVI exeuntis, quo Bavariae dux praecep tores, quibus 



