REDEVOERING. 169 



tuigen, die bij hare beoefening gebruikt worden, moet de physioloog 

 kennen , er zich van weten te bedienen en in staat zijn om ze , als het 

 noodig is, te verbeteren; ja! hij moet zelfs geheel ten zijnen behoeve 

 nieuwe kunnen uitvinden, ten einde daarmede de bekende verschijnselen 

 scherper te bepalen, onbekende op het spoor te komen en te ontdekken! 



Wat ik hier zeg zal voor diegenen geen verder betoog behoeven , welke 

 weten, wat de physiologic aan de doelmatige toepassing van bekende en 

 nieuw ontdekte natuurkundige werktuigen te danken heeft. 



Men vindt immers bijna geene afdeeling in de physiologic, waar de 

 vindingsgeest der physiologen , in het ontdekken van natuurkundige werk- 

 tuigen , niet zeer veel heeft bijgedragen , om de kennis van de verrigtingen 

 van het menschelijk ligchaam tot eene hoogte te brengen, waarop ze 

 zonder deze of dergelijke instrumenten misschien nimmer ware gekomen! 

 Men gelieve slechts te denken aan de werktuigen, waarvan de physiologen 

 zich thans bedienen , om de kracht van de zenuwen , van de spieren , 

 van het hart, van den bloedstroom, van de drukking der lucht, te leeren 

 kennen, welke zij aanwenden om de wetten van diffusie en endosmose 

 op te helderen , en welke zij hebben uitgexlacht om het onderzoek van de 

 uitgea emde lucht en van de uitwasemingen mogelijk te maken, in een 

 woord , die , welke zij overal in de physiologic in toepassing brengen ! 



Ik ben thans, M. H! genaderd tot het hulpmiddel, hetwelk uifcsluitend 

 tot het gebied van den physioloog behoort, dat hem in staat stelt de aan 

 zijne zintuigen onttrokkene verschijnselen voor waarnerning toegankelijk 

 te maken en de natuurwetten te leeren kennen, ik bedoel het physio- 

 logisch experiment. 



Daar er in verhouding tot de menigvuldige verschijnselen der organische 

 natuur weimge zijn, die zich aan onze zintuigen openbaren, en onder die 

 weinige slechts enkele gevonden worden , die zulks op zoodanige wijze doen , 

 dat men de natuurwetten , waarop zij gegrond zijn , onmiddellijk kan 

 leeren kennen, is het duidelijk, dat het physiologisch experiment van eene 

 zeer uitgebreide toepassing moet zijn. 



Immers , wat zien wij van de verrigtingen van de lever , de alvleesch- 

 klier, de nieren, het hart, de bloedvaten, de zenuwen, wat van de ver- 



22 



