REDE VO BRING. 173 



en nog veel minder de daaraan ten gronde liggeiide natuurwet , door 

 waarneraing van het verschijnsel alleen opsporen. Men moet in zulk een 

 geval zien, ook in andere stoffen en in andere verschijnselen deze oor- 

 zaken te leeren kennen, en wel, door de overeenstemming na te gaan 

 tusscken het nieuw waargenomene verschijnsel met andere reeds bekende 

 natuurkrachten. 



Ik bedoel hier het onderzoek door analogien. 



Bij hefc onderzoek naar de oorzaken van een verschijnsel moet de 

 physioloog dikwerf van oorzaak tot oorzaak opklimmen, om langs dien 

 weg de natuurwet, de waarheid, te ontdekken. 



Hij zal daarin slagen, of hij zal tot de overtuiging koinen, dat de 

 natuurwet niet te vinden is, dewijl het verschijnsel geene bepaaldheid en 

 regelmatigheid vertoont, wijl bij de waarneming meer dan een verschijnsel 

 zich openbaart en de factoren daarvan niet kunnen gescheiden worden, 

 en eindelijk, omdat men bij deze omstandigheden geene bekende analogien' 

 kan vinden. 



Zal ik noodig hebben , M. H ! hierbij te voegen , dat men bij het 

 onderzoek en bij de waarneming er naar streven moet, om op den regten 

 weg te blijven? Een eenige misstap, van welken aard ook, in het 

 aauwenden der menigvuldige hulpmiddelen , in het beoordeelen van het 

 verschijnsel, in het opsporen der oorzaken, het doen van vergelijkingen 

 en zoekeu naar de gronden, een eenige misslag, zeg ik, en de waarneming, 

 die somwijlen zooveel tijd en inspanning gekost heeft, draagt niet alleen 

 geene vruchten , maar geeft dikwerf aanleiding tot dwalingen in de weten- 

 sohap, die voor langen tijd onuitroeibaar blijven. 



Vergunt mij , alvorens ik eindig , nog over een hulpmiddel te spreken , 

 dat voor den physioloog onontbeerlijk is, vooral dewijl het zoo vele punten 

 van analogic en vergelijking geeft en veel stof tot waarneming aanbiedt: ik 

 bedoel de jmthologie. 



De betrekking waarin de leer van de natuur van den gezonden tot die van 

 den zieken mensch staat, is , zoo als ik reeds met een enkel woord in den 

 aanvang mijuer rede heb aangecluid , tweeledig; want eensdeels zijn ze beide 



