Over de Historische Karakterkunde. 99 



lijkheid van aanleg, van dat watligt op 'sharten bodem; zoobok 

 loopen wij, l)ij 't beoordeelen van liislorische karakters, soms in 

 de beste trouw ter wereld gevaar, ons door zieleverwantschap te 

 laten beguiclielen , of worden wij , in het tegenovergestelde geval 

 lot een onregtvaardig vonnis Ijewogen. 



De man, in wiens aard het ligt, bij voorkeur tot forschbeid 

 le hellen , zal al spoedig de lof bazuin steken ter eere van hem , 

 wien hij in de geschiedenis forsch en met nadruk ziet haudelen ; 

 de zachte, de plooijende noemt zulk een niel zoo ligt zijn man. 

 Er beslaan doordrijvende dwingers, wier haan steeds koning moet 

 kraaijen; deze zullen in hunne helden niet zoo veel opeuheid 

 voor overiuiging vorderen , als hij , die niet altijd gelijk moet heb- 

 l)en. Er zijn gemoederen , grootsch en hoogvliegend, al bond roe- 

 ping en zelfs neiging hen aan 't stille studeervertrek, gemoederen, 

 die hoc kiesch ook waar eigenbelang slechts op het spel staat , 

 toch door het grootsche en hoogvliegende, dat in anderen uit- 

 blonk , tot onverdiende of overdreven hulde verlokt worden . 



Heeren ^ zegt van Johannes von muller, dat deze een warm 

 bewonderaar was van 't geen den Staatsman maakt. »Kon iets 

 Dzijn gemocdelijke uitspraken omkoopen, 't was dit, Waar hij de 

 wtalenten des Staatsmans opmerkte, zag hij niet genoeg op zede- 

 wlijke waarde." — Vele vonnissen, door von muller geveld.regt- 

 vaardigen die opmerking; en zoo kan juist het grootsche in den 

 aanleg en de gemoedsstemming het oordeel over waarachiige 

 grootheid verblinden, want zonder geregtigheid en belangeloos- 

 heid is er geen. 



Ik herinner mij hier de gewoonle van agesilaus, door zijn Lof- 

 redenaar ^ vermeld. Hocrde deze menschkundige Spartaan iemand 

 berispen of prijzen , hij meende daaruit even zeer de geaardheid 

 van den Spreker als van hem, over wien gesproken werd, te 

 kunnen opmaken. 



Zoo strekken de karakters , die wij in de Geschiedenis goed- 

 of afkeuren , om ons eigen karakter voor ons te onthuUen. 



' Historische Werkc, VI, S. 494, edit, van 1823. 

 » P. 255 ed. BAcnio, i749. 



