50 OPKNBARE VERGAUERING PER TWEEDE KLASSE, 



waarin cene bj-euke, een scheiir, eene opening gekomen is, eu 

 wel eene zoodanige, waardoor de vroegere en vereischte gaafheid 

 geschonden, en waarbij dus eene onnatuurlijke en om vervulling 

 roepende belioefte aanwezig is. Voldoen , satis facere , en der- 

 halve boeten is hier het regie woord om de werkzaamheid uit le 

 drukken, welke de hier gevorderde bevrediging tot stand brengt. 

 Hetzelfde is ook, ten anderen^ duidelijk het geval, waar regt- 

 streeks over behoeften, om bevrediging roepende, gehandeld 

 wordt. Hiertoe behooren , ten derde , alle uitdrukkingen , waar- 

 in boeten in den zin van mederi , helpen, te gemoetkomen 

 in behoeften ^ b. v. van nooddruftigen, enz. voortkomt. Op 

 denzelfden grond berust, ten vierde ^ de beteekenis van mulcta^ 

 als eene boete , welke opgelegd wordt dengenen , die eene breuke 

 gemaakt heeft. Eindelijk ^ boete is poenitentia, t. w. als ker- 

 kelijke actus ^ bestaande in eene reeks van smartelijke daden, 

 die eene voldoening voor begane overlredingen beoogen. — En 

 welke zou dan nu de wortel van het woord boeten zijn? Een 

 wortel, die ons te gelijk den grond van alle baat, en den veel- 

 gezochten positivus van ons beter en best zou kunnen aanvvij- 

 zen? BiLDERDijK zegt: y>bet , beter y best, waarvan de eigen 

 grond in het Perzisch ligt, hetgeen beh, goedh.eeiC {Geslachtlijst 

 der Naamwoorden y I. 59). Doch de Heer koopmans aclit goed 

 een al te posidef begrip , om immer een comparativus te kun- 

 nen hebben. Bovendien zou hij van oordeel zijn, dat de ware 

 positivus van beter en best niet in ieis goeds, maar veeleer in 

 iets slechts y in iets gebrekkigs moet gezocht worden. Dit ligt 

 zijns inziens in den aard van het begrip, en wordt bovendien 

 door het spraakgebruik bevestigd. Daar nu zoowel in het Per- 

 zisch als in het Engelsch het woord bad bestaat, en wel in de 

 beteekenis van slecht^ waagt de Heer koopmans de gissing, dat 

 niet anders dan dit bad, hoe vreemd het klinke, de langge- 

 zochte positivus van ons beter en best is, gelijk ook misschien 

 de comparativus melior met niets anders dan met mains zameu- 

 liangt. Aan het slot zijner Verhandeling geeft de Hooggeleerde 

 Schrijver eindelijk nog in bedenking, of niet de eenvoudige in- 

 lerjectie ba^ bah^ als zijnde deze eene natuurlijke uitdrukking 



