94 OPENBARE VERGADERING DER TWEEDE KLASSE. 



Gelukkig, dat hislorische personen zich in sterker, in meer 

 ui tkomende trekken vertoonen , dan liet alledaagsche leven ver- 

 scliaft. Het microscoop is niet bruikbaar bij alle voorwerpen. 

 Kan men een figuurtjen van dou of mieris met het vergrootglas 

 beschouwen, wint het zelfs soms bij zulk een beschouwing; de 

 beelden van rubbens en rembrandt moeten op een afstand worden 

 gade geslagen , en in verband met de groepen , waar zij een deel 

 van uitmaken. Men zorge slechts, dat men er een goed oog op 

 krijge; dat het licht en de schaduw er naar behooren op valle. 



De menschenkennis van den Historicus is gansch anders dan 

 die van den Metafysicus ! Beide ziju Wijsgeeren , maar zij gaan 

 in hmi onderzoek op eene verschillende yviyie te werk. De laatste 

 ontleedt de hoedanigheden van 't geen men ziel aoemt;de eerste 

 verbindt die. De Metafysicus tracht te ontdekken, wat het ken- 

 vermogen is en hoe ver het zich uitstrekt ; waar dat uit ontstaat, 

 wat men pligt en geweten uoemt; en over den menschelijken 

 Avil schrijfi hij boekdeelen vol wetenswaardige zaken. De His- 

 toricus poogt vooral zich heldere begrippen te vormen omtrent 

 de verhouding van alle die gaveu in bepaaide personen. Hij 

 ontmoet soms doorzigt en verstand steigerende lot aan het hoogst 

 denkbare genie; maar de wil Was krachteloos en flaauvvr, onbe- 

 stemd , wankelend en weifelend : 't is de zwakke van karakter , 

 die wilde en wear niet wilde, en door zijn aarselen en besluiten 

 en van 't beslotene weer afstappen , een edele laak , die hem bij 

 wijle in vuur zette , in weerwil van de heerlijkste verstandsgaven 

 onafgewerkt liet. — Weer elders ontmoet de Historicus een wil 

 van ijzer en staal; maar die wil werd niet bestuurd door een 

 opgeklaard hoofd; er ontbrak ruimte en onbekrompenheid van 

 eigene denkbeelden , maar tevens ontbrak ook de vatbaarheid en 

 de zin , om die van anderen over te nemen : de Historicus stuit 

 op 't karakter des hardnekkigen. — Hij vindt soms de uitste- 

 kendste lalenten van 't verstand bestuurd door vastheid van wil ; 

 maar de zoo gelukkig bedeelde zag in de scheppiug iiiets anders 

 dan zich, gevoelde en handelde voor niets dan zich zelren: 't is 

 de egoist. 



Om een waarlijk groot karakter tc kunnen bewonderen moeten 



