90 OPENBAKE VERGADERING DER TWEEDE J^ASSE. 



den lijdperken met raeer juisiheid te kenneti , en zich daardoor 

 op beter standpunt le plaatsen bij 't beschouwen van hen, die 

 den gang der wereld almede l^estuurden. De naauwkeuriger 

 kennis van het Leenregt en Staatsregt, dat vroeger gold in Eu- 

 ropa, heeft een zekerder raaatstaf geleverd l)ij de vraag : wat aan 

 elk in zijn Ijetrekking wel vrij stond of niet cm te doen of le 

 laten? Het regt is een vast fondamentj men kan er veiiig op 

 bouwen, mits 't maar niet opzettelijk wordt ondergraven. 



De verandering van gevoelens omtrent vele liisiorische punten 

 en historische mannen is dan vooral dank te weten aan beter 

 kritiek; en deze werd op hare beurt weer geprikkeld door der- 

 geUjke uitkomsten. 



Reeds bracht de vlijt van menig geleerdte de heerlijkste vruch- 

 ten aan 't licht. Ik bedoel hier geenszins die talrijke historisdie 

 Geschriften , sedert kort in 't naburige Frankrijk verschenen ; Ge- 

 schriften, die om de kunstige ordening, om den levendigen stijl 

 en de bekoorlijke wijze van voorstelling , om de geestige verwen 

 en het schitterend koloriet, dat zij over belangrijke tafereelen 

 verspreiden, het oog tot zich trekken, den geest boeijen en het 

 oordeel verschalken; maar die (jammer inderdaad van de talenten, 

 daaraan verspild) minder schijnen ontstaan uit zucht om de waar- 

 heid , en die geheel en alleen te doen kennen , dan wel om de 

 nationale ijdelheid te vleijen, of zich een witten voet te bezor- 

 gen l)ij de uitdeelers van een naam , of vroeger betoonde weer- 

 hanigheid te vergoelijken , ja zoo mogelijk in 't vergeetboek te 

 brengen, of om geliefkoosde stelsels van een Staatspartij , zoo 

 goed het kan en mag, door historische antecedenteii te staven. — 

 Neen ! Ik bedoel die strenge studien , die ernstige en gemoede- 

 lijke pogingen om vroeger gebrekkig uitgegevene Wetten ^ en 



^ Men denke hier in de eerste plaats aan den zoo verdienstelijlcen arbeid van 

 PERTz en die hem belmlpzaam zijn. Zeer te rogt zegt de Kardinaal maury in 

 cene aanteekening op zijn Panegyrique de saint louis (p. m, 387 van het II D. 

 zijner werken. Parijs, 1827): »Les lecteurs ordinaires etudient I'histoire des Gou- 

 vcrncmenls dans Ics historiens ; ils no savcnt que dcs fails , c'est ii dire une suite 

 souvcnt incerlaine des caprices du sort. Mais quand on veut apprecier nos rois, 

 il faut consultcr Ic r«cueil dc nos ordonnances ; c'est IS qii'on apprcnd h connailrc 



