80 OPENBARE VERGADERING DER TWEEDE KLASSE. 



dewijl elk iiu reiklialst naar de afwisseling en naar liet genot, 

 ons door de Dichtkunst, — en uit den mond van welk een 

 Dicliter! — beloofd. 



Gelukkig laat mijn onderwerp, zoo rijk als het in zijn gansclien 

 omvang behandeld kon worden, mij toe , er het een en ander 

 uit te kiezen, dat op zich zelf kan staan. 



Ik wenschte dan kortelijk te spreken over het beoordeelen van 

 historische personen, en eenige klippen aan te wijzen, waarop 

 men bij dat l)eoordeelen zou kunnen verzeilen : met andere woor- 

 den , ik verzoek uwe welwillendheid bij de mededeeling van 

 Eenige gedachten over de historische karakterkunde. 



De rigting-, die de beoefening der Geschiedenis in onze dagen 

 neemt, heeft mij op dit onderwerp gebracht. 



Die rigting is om vroeger toegezwaaiden lof of aangewreven 

 blaam op nieuw ter toetse te brengen. Te regt. De Vorsten 

 hebben hunne Gunstelingen , en ook de Volken ; maar niet altijd 

 waren die Gunstelingen de onderscheidingen waardig, die hun 

 te beurt vielen, even weinig als zij , die de ongenade van Vors- 

 ten of Volken moesten ondervinden, hun lot altijd verdienden. 

 Den Geschiedvorscher staat het vrij , wat zeg ik , het is zijn pligt , 

 hen , die een rol op het wereldtooneel speelden , voor zijn reg- 

 terstoel te roepen en allerlei vragen te doen; vragen, doorgaans 

 moeijelijk te beantwoorden , soms beschamend, maar soms ook 

 regt welkom, wanneer zij leiden tot redding van onschuld en eere. 



Het is opmerkelijk, hoeveel vrijheid men sedert eenigen tijd 

 in de beoordeeling van historische Personen zich geeft. Een 

 riLips II kleefde vroeger zijn bijnaam van Dwingeland , een lo- 

 DEwiJR XIV zijn groot zoo getrouw en onafscheidelijk aan, als 

 ACHILLES zijn snelheid van voet^ of eneas zijn vroomheid. Maar 

 thans durft men filips wel zonder dien schandenaam noemen; 

 thans is het alleen capefigue , die zich den zwaren last oplegt , 

 om de grootheid van lodewuk XIV, quand meme^ nog staande 

 te houden, en om lodewuk XV te raidden van zijne, zoo 't 

 lieet, lievenswaardige ^musivessen , ja zelfs in zijn Pare aux 

 cerfs, nog als de wellust van het Fransche volk te bewierooken. 



Niet onbelangrijk zou 't zijn, eens opzettelijk na te gaan , hoe 



