148 DERDE KLASSE. 



ten nog maar een goede vijftig jaar ouder zijn dan livius eerSte 

 tooneelvertooning i. Neen, wij moeten hier, zoo als niebuhr zelf 

 zegt, gedichten liebben, veel ouder dan ennius. Wij moeten ze 

 ten minste kunnen vergelijken met de gedicliten der Saliers, 

 (de axainenta) , of met de carmina ambari^alia. Wei nu, die 

 axamenta waren geschreven in eene taal, die, ten tijde van ho- 

 RATius * , geen mensch meer verstond , behalve misschien de Saliers 

 zelve, en in QtiiNTiLiANt's tijd ook deze niet meer. 



Wanneer dit een en ander ons met eenig regt wanlrouwen 

 moet inboezemen, ten opzigte van de nieuwe Romeinsche Ge- 

 schiedenis, door niebuhr uitgevonden, hoe sterk moet dit wantrou- 

 wen niet toenemen, wanneer ons in die gescbiedenis met den 

 vinger wordt aangewezen, lioeveel van die beldendichten 'er wa- 

 ren, wat zij behelsden en tot welke tijden zij betrekking hadden. 

 Wij vernemen daaruit dat de gescbiedenis van romulus een eerste 

 epopee uitmaakt, dat 'er maar korte liedjes over numa gezongen zijn 

 (waarom, staat er niet bij ; men zou zeggen , over numa viel nog al 

 wat te zingen , en 'er staat ook veel over te lezen) ; dat tullus hos- 

 TiLius, de gescbiedenis der horatii en curiath, en de verwoestiug 

 van Alba eene tweede epopee vervulden. Midden tusscben die 

 epopecn komt nu ecbter (dit erkent niebuhr zelf,) een prozawerk, 

 met name, de gescbiedenis van ancus martius. Men zou kunnen 

 vragen , als 'er van de proza-documenten niets is overgebleven , van 

 waar dit dan? Docb wij vervolgen. Eindelijk bebben wij een 

 derde epopee, en deze is de grootste. Zij begint met l. tarquinius 

 PRiscus en eindigt met den slag bij bet meer Regillus. Dit laatste 

 gedicbt wordt boogelijk door niebuhr geroemd. Het overtreft in 

 diepte en vuur van verbeeldingskracbt alles wat bet latere Rome 

 voortbragt^. Maar de griekscbe eenbeid moet men 'er niet in zoe- 

 ken. Het was in afdeelingen gesplitst, zoo als bet Nihelungenlied ^ 

 misscbien wel in tafereelen, zoo als vele onzer tegenwoordige ro- 



* Men stelt ze op 455 U. C. 298 a. C. Zie wagner, Sepulcr. Scip. Marb. 1828. 



' HoRAT. Epist. II. i. 86 sq. Men kan 'er zich eenig denkbeeld van maken 

 uit hetgeen varro (L. L. VII. 26, 27. IX. 61) uit die gezangen aanhaalt. 



3 Rom. Gesck. T. I. p. 272, 273. sEine Epopee, die in Tiefe und Glanz der 

 Phantasi^ alles weit zuriicklasst, was das spaterc Rom hervorbrachle." 



