De oudste Rom. Geschied. niet uii heldendtchten gejmt. 163 



den 1. Accius was de eenige, dat ik weet, die naiionale onder- 

 werpen (brutus, decius, cnz.) ten tooneele voerde. Virgilius volgde 

 in zijn heldendiclit quintus smyrnaeus en de Alexandrijnen , in 

 ziju lauddiclit iiesiodus , in zijne eclogae theocritus. Waar toch , 

 Lid ik elk, die t mij kan zeggen, zouden in den oudsten tijd 

 van Rome drie nationale heldendichten van daan gekomen zijn, 

 die in diepte en vuur van verbeeldingskracht alles overtrofFen wat 

 de latere Romeinen alleen van de Grieken geleerd hebben! 



Wanneer men in de geschiedenis wat minder naar namen 

 en jaartallen zoclit, maar wat meer. de ontwikkeling van den 

 menschelijken geest in bet oog hield, zou men dikwijls juister 

 oordeelen. De Romeinen, laat bet ons bekennen, waren oud- 

 tijds, ja, een groothartig, een raatig, een eenvoudig volk, maar 

 zij waren onbegrijpelijk ruw en onbeschaafd. Den grooten scipio 

 werd bet door zijne landgenooten ten kwade geduid dat hij las 2. 

 Dit was SCIPIO africanus major. Maar men Ijedenke eens wat 

 nog vijfenwintig jaren later gebeurde. Toen werden er in bet 

 land van den scriba l. petillius twee steenen kisten in de aarde 

 bedolven gevonden, in eene van welke men veertien boeken 

 vond, zeven latijnsche over bet jus pontijicium^ zeven griek- 

 scbe over de wijsbegeerte. Deze boeken, die, naar men uit 

 bet verbaal kan opmaken, niet lang te voren gescbreven wa- 

 ren, scboon een opscbrift op een der kisten ze aan numa toe- 

 scbreef, deze boeken werden, als eene groote ontdekking, rond- 

 gedragen en uitgeleend, tot dat eindelijk q. petillius, pretor 

 urbanus (die, gelijk 'er als lets bijzonders bij vermeld wordt, 

 veel van lezen bield, studiosus legend!), ontdekt bebbende dat 

 zij vele zaken inbielden die met den godsdienst in strijd wa- 

 ren {pleraque dissolvendarum religionum esse) ,^ bcsloten bad ze in 

 bet vuur te werpen, aan l. petillius ecbter de vrijbeid latende, 

 om , zoo bij meende dat daartoe termen waren , zijn regt op die 



.* StET. de gramm. illustr. \. Atitiqtiissimi doctorum , el poetac et oratores, sc 

 migraeci erant etc. 



* Jactabatur — cum pallio crepidisque inambulare in gymnasio , libellis eum pa- 

 Itstraeque operam dare. Liv. XXIX. 49. 



