Over de voor de Bauwkunst gunstige lijjdsomstandigheden. 263 



opgerigt werden, onder den invloed van liet wetenschappelijk 

 licht, bereids door Danie, Petrarca en Boccacio verspreid; toen 

 de scliilderkunst , vooral sedert Giotto, uit hare enge banden 

 werd verlost, en de beeldhouwkunst niet achterlijk bleef, toen 

 kon het wel niet anders of ook de Bouwkunst moest zicli ver- 

 heffen uit hare sluimering en zich zelve losmaken van de kluis- 

 ters die de drang der tijden haar om de lendenen geslagen had. 



Aanvankelijk zien wij haar bij het begin der XIV^" Eeuw in 

 het duistere rondtaslen en zoeken naar bevrediging voor de ont- 

 waakte kunstbehoefte , weifelend en begeerig naar iets zekers, 

 wendt zij zich, nu ginds dan derwaarts, totdat eindelijk hare 

 zusterkunsten , raaar meer nog de wetenschap , haar het regie 

 spoor aanwijzen, de wetenschap, die zich verlustigde aan de hei- 

 lige bronnen der oudheid , en daamit de kostbaarste schatten op- 

 delfde. Bewandel dien weg , riep men haar toe , en gij zult den 

 vasten grondslag , het zekere rigtsnoer vindcn, dat gij zoekt. En 



FILIPPE BRUNELLESCHI Cn LEON EATTISTA ALBERT I , Van gTOndige SlU- 



die en onverflaauwden ijver doortrokken, gingen voor, om aldra 

 door anderen gevolgd te worden. De bouwvallen van Rome 

 werden van toen af, als het ware, de schoolbanken, waarop de 

 vHjtige leerling gaarne en voortdurend vertoefde; het boek van 

 viTRUvius werd ten leidraad, en de gekuischte kunstzin der 

 bouwmeesters wist de regelen der Oud-Romeinsche architectuur 

 in harmonisch verband te brengen met de behoeften van zij- 

 nen tijd. 



Welke de uitwerking was van dat op nieuws gewekte kunstle- 

 ven, welke heerhjke kunstgewrochten de nakomelingschap daardoor 

 te bewonderen kreeg, welk eene reeks van roemrijke nanien de ge- 

 schiedenis der kunst van die tijden vermeldt, het is den meesten 

 uwer bekend , en het zoude het bestek dezer rede te buiten gaan , 

 zoo ik de herhaling beproefde. Genoeg zij het voor ons onder- 

 werp, dat de grooie Italiaansche bouwmeesters van de XV""* en 

 XVI^'' Eeuw, even talrijk als vermaard, den eenig waren en 

 vasten grond voor hunne kunst, niet in eene grillige fantasie, 

 niet in afgeirokken bespiegelingen , maar in de overblijfselen van 

 het oude Rome vouden, overblijfselen, die zij, aan de hand van 



