Over de voor de Bouwkunsl gunslige lijdsomstandigheden. 2Qi7 



zij, hoe de ware en groote geest der Ouden moest opgevat en be- 

 grepen worden, en zonder slaafsclie navolging slaagde zij er in 

 de vroegere Bouwkunst met de loenmalige helioeften in overeen- 

 stemming te hrengen op ecne wijze, die Wijk gaf, lioe zecr zij 

 doordrongen waren van de lieilige grondwet der Bouwkunst, 

 doeltreflendheid, schoonlicid en spaarzaaraheid. 



Dit tijdvak van de nicuw licrhoren Bouwkunst in Italic , is in 

 meer dan een opzigt eene vrucliibare scliool, vruchthaar, om te 

 leeren, hoe men na te volgen hebbc, om de dwalingen te ver- 

 mijden, waarin een naburig land verviel, toen het de Grieksche 

 en Romeinsche voorbeelden verminkt nabootste in eenen trant, 

 die noch aan de behoeften, noch aan het kunslgevoel van het 

 tegenwoordige Europa voldoening verschaft. Maar zij is vooral 

 dim eene vruchtbare school, wanneer men de goede voorbeel- 

 den, van de zoodanige, toen de kunst reeds ten val neigde, be- 

 hoorlijk weet te onderscheiden. Want , hoezeer de namen van 

 viGNOLA, PALLADio cu scAMOzzi in ccrc ziju blj elken bouwkunsti- 

 gen, hij zal zich hoeden de verkeerde rigting te volgen, waartoe 

 zij welHgt aanleiding gaven, hij zal zich hoeden voor de dwa- 

 ling, van de zuilenorden het hoofdbeslanddeel der Bouwkunst 

 te maken, hetgeen verwaarlozing der overige deelen ten gevolge 

 had , schadelijk was voor de bestemming van het gebouw , en de 

 harmonic van het geheel verbrak. 



En zal ik het dan nu nog nader behoeven te betoogen , welk 

 eene uitnemende geschikthcid onze tijd bevat , om de Bouwkunst 

 tot de rijpste ontwikkeling te brengen? of zijn wij niet in het 

 bezit van dien rijken schat van leering, waarschuwing en voor- 

 beeld, vroeger wel ten deele, maar nooit in zulke ruime mate, 

 nooit zoo voUedig bekend en voor dadelijk gebruik vatbaar. En 

 echtcr noemde ik U slechts dit eene, wel is waar belangrijkste, 

 voorregt van onzen tijd. Gedoogde het de omvang mijner rede, 

 ik zou nog op andere onschatbare voordeelen moeten wijzen. Ik 

 zou U herinneren die verbazende uitbreiding der natuurkundige 

 wetenschappen , waarvan een deel als hulpwetenschap den bouw- 

 kunstenaar onontbeerlijk zijn. De veelsoortigheid der sedert nog 

 onidekte bouwstoffen , door naauwkeurige ontleeding tot in hare 



