Over de voor de Bouwkunsi gunstige tijdsomsiandigheden. 255 



schijnlijke teruggang , niet ten onregte soms bij den loop der jaar- 

 geiijden. vergeleken , zou het een toevallig of onverscliillig ver- 

 schijnsel zijn in do orde der dingen? Hij alleen kan dit beweren, 

 die den verheven oorsprong der kunst miskent, of ligtzinnig 

 meent, dat Hij, die aan het menscbdom de vriendelijkste en be- 

 koorlijksle gezellin des levens schonk, daarbij plan- of doelloos 

 zou zijn te werk gegaan! 



Zoo het vaak moeijelijk valt, uit de lotgevallen der kunst de 

 onmiddellijke oorzaken welkc gene te weeg bragten met zeker- 

 heid te verklaren, moeijelijker nog schijnt het uit den gegeven 

 toestand den toekomstigen te voorspellen. lets anders echter is 

 het, de vraag te beantwoorden , of, en in hoe verre in een be- 

 paald tijdperk onistandigheden voorhanden zijn, welke de ge- 

 volgtrekking wettigen, dat zij op de ontwikkeling der kunst eenen, 

 het zij dan gunstigen, het zij ongunstigen, invloed zullen uit- 

 oefenen. 



Ik wenschte de beantwoording dezer vraag te beproeven, ten 

 opzigte van eene der kunsten, welke de Vierde Klasse almede in 

 hare bescherming omvat, en verzoek derhalve eenige weinige 

 oogenblikken uwe welwillende aandacht bij het betoog; dat de 

 tijd, dien wij heleven^ de incest gunstige omstandlgheden aanhiedt^ 

 am de Bouwkunst tot eene 'vroeger niet gekende hoogte op te 

 voeren, 



Gij weet het, M. H. ! en door wien wordt het nog in twijfel 

 getrokken , de kunst , waarvan ik spreek , heeft haar aanzijn te 

 danken aan de eerste en noodzakelijkste behoeften der eerste men- 

 schengeslachten , maar die behoefte was slechts prikkel of aanlei- 

 ding, kunst \verd zij, bij de ontwaking van den kunstzin, die, 

 zoo wel als de zin voor het ware en goede, in meerdere of min- 

 dere mate, elke menschenborst is ingewevcn. Als kunst ontwik- 

 kelde zij zich, zoo wel bij de door de natuur gevormde, en 

 naar eigen inzigt gewijzigde, als bij de door menschenhanden za- 

 mengevoegde gebouwen. Bij de Indiers, Eg/ptenaren, Mediers, 

 Assyriers en Persen , bij schier alle volken der Oudheid , doorliep 

 zij de bepaalde tijdperken van ontwikkeling, die zij met alle 

 kunsten gemeen heeft, tot dat zij eindelijk haren hoogsten bloei 



18* 



