Filips II, Antonio Pere% en de Arragonezen. 315 



heb daartoe een weg ingeslagen, tot nu toe, zoo ver mij bewust 

 is, slechts weinig betreden. 



Wij weten alien al vrij naauwkeurig, wat filifs bier, in on- 

 ze Nedei'landen , gedaan heeft , of liever heeft laten doen. Het 

 verschillend oordeel over den Vorst betreft vooral zijne bedoe- 

 lingen. Ging bet er ook, zoo spreken soramigen, al ganscli 

 niet malsch toe, bedenk, er was geen sjmpatbie van karakter 

 tussclien Spanjaard en Nederlander ; de Nederlanden lagen vet 

 van Madrid af; de Koning was een menscb; liij werd of niet 

 goed^ of te goedy al even gevaarlijk voor Vorsten, gediend. Met 

 andere woorden : men mag bem de scbuld zoo van alles niet 

 geven; ware bij bier te lande in persoon tegenwoordig geweest, 

 denkelijk zou bet alles beel anders zijn toegegaan. 



Wei, laat ons dan eens zien, boe bet er toeging waar filips 

 tegenwoordig was; boe bij met zijn zoo geliefkoosde Spanjaar- 

 den omsprong, wier prototyp men bem noemt. En om nog 

 meer klem aan de gevolgtrekking te geven, laat ons een ge- 

 beurienis kiezen, waar geen sprake van godsdiensiijver en ket- 

 terverdelging kan zijn. Want men beeft filips daden imraers 

 ook wel willen verklaren nit bet beginsel van vroombeid; een 

 wel kwalijk begrepene , wel bekrompene vroombeid , maar tocb, 

 als bron van 's menscben daden altijd eerbiedwaardig. 



Ik wil u een voorval uit filips leven berinneren, en maak 

 staat op de welwillendbeid van vriendelijke boorders. Wij leeren 

 den Koning bierdoor kennen als menscb en regent. Het oordeel 

 zij u zelven verbleven. 



Wat ik te vertellen beb laast gij vroeger bij hooft ; 's Konings 

 bandelwijs met antonio perez. Ik zie bet geval ecbter eenigzins 

 anders in dan hooft , en kan niet nalaten , er wat meer en wat 

 anders uit af te leiden , dan de leer die bij er uit trekt. 



De gebeurtenis, waar ik bet oog op beb, is door onzen grooten 

 Gescbiedscbrijver medegedceld in bet XII''* Boek zijner Neder- 

 landsche Historien 1. Hij wensclit » dat de merkwaardigbeit deezer 

 Dzeldzaame gescbiedenis zijn afwijken van de streek der Neder- 



' FO. uitg. 519—522 en van de uitg. in 8". IV. 53—60. 



