78 JOANNIS FREDERIGI VA\ OORDT, J. G. FIL. 



vero intactum id prorsus relinquaraus, haec hahetote obiter indicata. Itaque 

 quod ad se suasque notiones attinet , hoc maxime teneat , ipsani veri scien- 

 tiam esse infinitam , appropinquandnm adeo illuc esse semper , quod, plenc 

 assequi mortalibus non licet; nee absolutum igitur hactenus sjstema habeat, 

 cui nil detrahi , nil addi velit , quodve immutationes non patiatur ; nee in 

 inquirendo, verumque quod repererit in usus convertendo, subsistat unquam. 

 Aliorum sententias aequo animo respiciat , nulli se mancipet , nullam negli- 

 gat. Nee vastatorum more hoc summum habeat, omnia, quae minus vera 

 iu ecclesia Christiana agnoseuntur, demoliri atque subvertere, quo pro im- 

 perfectis aedibus nullas habeant Christiani. Potius quantum poterit , adhibi- 

 tis iis , quae adsunt , purgare, emendare , veriora detegere, atque sic instau- 

 rare studeat et perficere. Sane qui verum unice sectatur pleraque , quae 

 aut antea , aut recentius in ecclesia exstitere , in usus suos convcrtere , atque 

 e diversis , imo plane sibi invicem oppositis sapere potest- Saepius enim in 

 eo hominum errores sunt, non quod verum rejiciant, falsumque sequantur, 

 sed quod unam tantum veri partem respicientes , banc, neglectis caeteris , 

 urgeant; hinc non per mediam semper viam , ut multi praecipiunt, inceden- 

 dum est; haec enim, quam tutissimam dicunt, haud raro est a vero non 

 minus quam a sapientia longius remota; sed singulis sibi invicem, utvidetur, 

 oppositis sua jura sunt, tribuenda. Cum denique Theologo saepe versandum 

 sit inter homines erroribus et praejudiciis correptos , in veri propagandi studio 

 sununo, quod ab eo, qui unice verum sectatur, abesse non potest, magna 

 adhibenda est prudentia , ne scopo suo excidat prorsus. Qui eniiii homines 

 tenebris assuefactos in plenam collocet lucem , obcoecare lios potest , non 

 vero illustrare; nee quicquam hi magis sibi expetendum sunt habituri , quam 

 ut in tenebras redeant. Ipsorum igitur ingenio se accommodet , tantumque 

 lucis iis affundat, quantum ferre possint. Sic, sole sensim sensimque oriente, 

 dispellentur tenebrae , et vero agnito , sua sponte errores et praejudicia eva- 

 nescunt. Primarium vero in toto hoc negotio id est , hominum ingenia excolere 

 animosque emendare , quo ipsi verum cernere possint amplectique velint. 

 Magna igitur opera danda est rebus vere proponendis , sed major etiam, imo 

 maxima ponatur in hominibus instituendis , mentis oculo acuendo, animos 

 ad verum convertendo. Sic praeiverunt Apostoli multique alii in ecclesia 

 Christi magni Viri. Sed summum, nemini assequendum , omnibus imitan- 



