78 JOANNIS FREDERICI VAN OORDT , J. G. FIL. 



summum studiuin , nedum , unicum in dignoscendo vero et falso ponere , sed 

 ad hoc Euangelii consilium omnia sua conferre. Longe igitur absit, ut 

 verum Tlieologo unice sectandum sit; bonum jjotius sanctumque unice 

 sectetur qui ad Chrislianae religionis rationem se componere velit. 



Audio , A. A. ! atque annuo hisce , qui indolem finemque religionis 

 bene cepisse hactenus Laud immerito videntur. Sed longe abest tamen , 

 ut nos conturbet eorum oratio ; contra Tero , quae bene ab iis dicun- 

 tur novam argumento nostro conciliant auctoritatem. Non hoc volumus 

 quidem, ut Theologus in variis, quae ad Theologiam pertinent, disci- 

 plinis in omnibusque , quae esse possunt, quaestionibus , levioris etiam 

 momenti , indaganda exacta quatenus possit veritate omne tempus terat , 

 omnera operam collocet, et ncgligat hominum saluti et ecclesiae c'/jcoSojWjj 

 prospicere; sua taoien natura ad cognitionem refertur Theologia. Neque 

 negamus , uti Cliristianac religionis, ita et Theologiae finem in instituendis , 

 emendandis , perficiendis hominibus cerni ; sed hie ipse finis declarat , verum 

 unice esse sectandum. Etenim haec unica est institutionis via, haec, quam 

 sequitur institutio Christiana, ut per verum ad bouum ducantur, ut in divina 

 veritate homines sanctificentur. Anne hac de re dubitemus? TJndenam Paulus 

 ducit pessimos gentium mores , quos tam graviter perstringit, nisi ex eo, 

 quod verum deseruerint? Neque ad populos Euangelii luce destitutes conferre 

 nos opus est, ut rem oculis nostris intueamur ; ipsa ecclesiae Christianae 

 historia multis paginis documenta exhibet retardatae non tantum ex neglecto 

 vero perfectionis humanae , sed etiam vitae pravitatis ex falsis in religione 

 notionibus ortae. Quid quod non historia tantum antegressorum saeculorum , 

 sed ipsa etiam nostrorum temporum experientia baud paucis exemplis 

 declarat , ipsum religionis et sanctitatis studium , mente ad verum intenta 

 non directum , ad pessima quaeque ducere posse ? Delirantur adeo qui , quid 

 noscat, quaeve mente complectatur homo, perinde habent, dummodo bene 

 vivat ; nam separata conspiciunt , quae indissolubili vinculo juncta sunt. Non 

 nisi vero aditus patet ad vitae sanctitatem. Illustratum esse oportet mentis 

 oculum , et verum videre , ut bonum cernat et sequatur. Dominatur hoc 

 in tota Jesu et Apostolorum institutione ; patefacienda veritate ad moralem 

 perfectionem homines ducebant, et humani generis exstitere reformatores , 

 quippe mundo lucem praebentes. Veritas est , uti ipse Jesus ait quae 



