x:ri :iOi\ \ o r a t i o. ts 



sitates. Ad banc omnis hominum institutio sive privata, sive publica, sive 

 prima, sive ultima ipsaque adeo academia componenda est. Ac si ea potissimum 

 laudanda sit doctrina , quae tanquam doctrinarum mater et parens a primis 

 inde initiis ad ultimos usque fines res deducat unoque principio rerum etorigines 

 et eventum complectatur , quam tandem majore laude celebrabitis prae ea , 

 quae ab ipsa, quam pollicetur , utilitate commendationem habet maximam. » 

 Ex hac sui ipsius laudatione intelligimus , eam nee parvi aestimandam esse, 

 neque exiguos fructus promittere. 



Quapropter lubet , periculum facere ejus eamque interrogare et perquirere, 

 quid ex ea ad veram institutionis academicae cognitionem proficiamus. Ad 

 quam quaestionem quid ipsa respondeat, vos si aveatis scire, audite eam 

 diserte ac probabiliter disserentem. « Academias quemadmodum utilitas 

 condidit , ceu doctrinarum quarumvis seminaria , ac theologorum , litterato- 

 rum, jureconsultorum , medicorum officinas, ita in omni academica institu- 

 tione , quid utile , quid non , ante omnia ac praecipue curandum est. Linguae 

 Latinae , ut ab ea incipiamus , quae eruditionis principium vulgo habetur , ea 

 sufficit notitia , qua opus est ad professorum scholas cum fructu adeundas ; 

 quarum plurimae ut patrio sermone babeantur , in votis est. Graeca vix nisi 

 theologis et litteratoribus convenit et illis quidem Graeca Hebraica, caeteris 

 quantum requiritur ad nonnuUarum vocum , quibus in scientiis quique suis 

 utuntur , intelHgfintiam. Cur igitur pueri quinquennium his litteris in Gym- 

 nasio insudarent? Propaedeutica quam compendioea magisque fructuosa forent , 

 quando unam audirent utilitatem ! Quid mathesis , quid logica ad theologiam , 

 ad jurisprudentiam attinent , quarum ilia ex fide et codice sacro, haec ex lege 

 scripta omnis pendet? Medicum quid litterae veteres, philosopbiae quid 

 juvarent studia, cujus tota ars experientia nititur quique morbos non eloquen- 

 tia , sed remediis curaturus est. Botanice vero et chymia et zoologia conten- 

 tus sit pharmaceutica , i. e. plantarum animaliumque eorum cognitione, 

 quorum in codice pbarmaceutico fit mentio et paucorum animalium praeterea , 

 quorum maxima est cum homine similitude : simiarum praecipue : nam gimia 

 quam timilit turpissima hegtia nobis, 



Haec de propaedeuticis. Sequuntur reliqua quarumvis doctrinarum studia , 

 in quibus, cum virtus actione constet , ut practica sint, inprimis enitendum 



est. Theologus igitur concionari potissimum discat ac pravos populi mores 



