K A -r^ Li /; R A T I 0. 203 



terrestribus societatibus per aliquot modo annos moretur. Aristoteles , cujus 

 deperdita scripta politica equidem plaustris librorum, qui de jure naturae 

 et publico universal! prodierunt, lubens redimerem , baud immerito pronun- 

 tiavit , totum ene priug partibut suit ; singulos bomines sibimet ipsis non 

 suffioere : eum , qui membruni communitatis esse nequeat , vel , quoniam 

 solus sibi sufficit , nulla re indigeat , non esse hominem , sed aut aliud animal 

 aut Deum (*")• Itaque, ut communione singularia continentur , ita communia 

 omnibus bona, artes, linguae, literae, mores, religio, quae variant rursus 

 pro ingenti necessitudinura humanarum varietate , probant , singularum 

 societatum propriam esse indolem , quain socii singuli non tarn efficiunt quam 

 exprimunt. Ex hac populorum proprietate iura omnia fluxerunt : e communi 

 eorum , qui ad singulas gentes pertinent , persuasione , fide , scientia , moribus , 

 fatis , eaque , quam quaeque gens aut subire debet aut superare , naturae 

 vi: ut verbo dicam , e tota populi vita, eiusque. et aliorum populorum, qui 

 ejusdem similisve originis sunt , aut antea vixerunt , totius denique generis 

 humaui cohaerentia. Ad juris naturam pertinet, ut non publicum jus private, 

 utiperbibetur , verum privatum publico contineatur. Uti sua cuique populo 

 lingua est, quam unusquisquede populo sponte addiscit, ita suum cuique jus , 

 quo singuli , tanquam communitatis vinculo, obligantur. Principio vitae civilis, 

 proprii buius juris et linguae notae iam cernuntur: quamquam utrumque 

 adbuc multo magis referat unitatem^ quae nationes conjungit, quam pecu- 

 liarem populi constitutionem. Quo magis autem in varias civitates congregan- 

 tur eiusdem originis gentes, eo etiam magis peculiarem earura civitatium 

 naturam et lingua referet et jus. Omnes aetates ad utrumque mutandum, 

 corrumpendum , emendanJum , aliquid , nonnullae interdum permultum 

 adferent. Maxima ingenia , oratores, poetae, scriptores , grammatici, jure- 

 consulti, philosopbi, legislalores commune illud populi, cujus vitam non 

 per annos, sed per saecula metimur, patrimonium tuebuntur , augebunt, 

 ornabunt, perficere studebunt, posteritatemque locupletabunt. Nemo vero, 

 nisi' qui aut ignorantia lapsus sit aut impudentia , nobilissimum illud 

 munus adgredietur , nisi qui penitus se in ingenium populi popularisque 

 linguae et juris insinuaverit , ita ut arte et scientia sua totum populum cum 

 dignitate repraesentare censeatur. Ab hoc demum praesentia praeteritis 

 aptari ita possunt , ut prudenter futuris prospiciatur. r- 



