204 CORNELIISTARNUMAN 



Tot autem tantarumque rerum notitlam nemo sibi parare potest , nisi 

 aliamulta respiciat perpetuo. Etenim cultiores populi turn mnlta retinuerunt , 

 quae cum aliis communia inde ab origine habuerunt , turn quae iis ab aliis 

 fuerunt tributa culturae semina susceperunt. Haec tamen, nisi et natura eorum 

 cognita sit et secundum eam excolantur , germinare in alieno solo nequeunt , 

 nedum huic coalescere possint. Atque in generis humani bistoria omnia ita 

 copulata sunt , ut cum aliae gentes aliis laudibus excelluerint, nulla exstiterit, 

 quin, qua re de humanitate egregie meruerit , ea ipsa omnibus profuerit saeculis 

 futuris. Periit vetus Graecia: deletum est populi Romani nomen atque 

 auctoritas; sed viget vigebitque aeterno juventae flore antiquitas,"quae non 

 linguas tantum inque omni arte immortalia monumenta reliquit , « ad recrean- 

 dum genus humanum destinata» (ii) ^ sed religionem etiam Christianam , 

 excultam juris scientiam , instituta permulta juris sacri et profani , publici 

 et privati , ad recentiores populos propagavit, quae deinde patriis cujusque 

 gentis institutis , juribus , legibus, jurisprudentiae partim commixta partim 

 conjuncta fuerunt. 



)■ Haec igitur omnia diligenter persequi Jureconsultus patrius debet (nam 

 missa linguae jurisque comparatione ad hunc solum attendemus), ut cuiusque 

 peregrini instituti vis atque efficacitas in domestica jura perspiciatur : item, 

 utrum aliena manserint an in unum confluxerint. Verum hie gradum non 

 sistet. Non enim superiores juris rationalis doctores , sed , qui nostro aevo 

 florent , physicorum, chymicorum , physiologorum exemplum secutus , wtVam , 

 cui discere omnes debemus , interius exj)lorabit : historiae igitur iuritim eo 

 maxirae consilio operam dabit , quo melius quaenam sit iuris bistoria perspi- 

 ciat. Nam profecto , quamvis qui in iuris historian! inquisiverit penitus , 

 nondum naturam iuris exquisiverit , tamen inanes sunt omnes de hac disquisi- 

 tiones, quae non ab historia et constitutorum jurium scientia proficiscantur. 

 Idem in historia juris hominis historiam humanitatisque cursum spectabit: 

 ut , quod summum est , tandem adsequatur , quonam nempe modo emen- 

 dari instituta sacra et profana possint , quo juris vinculo vere libera hominum 

 societas intus juncta cogitari debeat. Ilaque , cum in omnium populorum , bar- 

 barorum adeo , juribus communis jurium natura communisque hominum indoles 

 certis vestigiis atque initiis appareant , prouti in omni religione , in ea adeo , quae 



