208 CORNELIISTARNUMAN 



et tamen congregandi homines essent: ex mutuo eorum arbitrio ouines 

 omnino necessitudines sociales, societates , leges, omne jus repetiverunt. 

 Populum simpliciter coetuiri hominum vocarunt, in certa regione certo 

 quodam temporis spatio sub communi imperio \iventiuin. Hot; singuloruin 

 voluntate , seu potius plurimorum suffragiis , constitui atque ad plurimorum 

 TOta regi debere contenderunt. Eum igitur errorem admiserunt , recte monente 

 EiCHHORNio ('^), quo civitatis et juris notionem a lubitu hominum derivarent ; 

 jus omne tantum declarata summi imperantis , populi mandatarii, voluntate 

 niti pntarent , omnesque civitates ad eandem rationis normam ordinari 

 juberent. Haec doctrina mirum in modum cum saeculo conspirabat. Etenim 

 pro arbitrio jura posse constitui, civitatemque mutari: praesentem aetatem 

 nullo modo cum anterioribus cohaerere, sad humana \i ab his divelli 

 posse , palam professi ii sunt , qui sacra profana omnia in Francia conYerte-» 

 runt, et millenihorainis credunt, qui ab oaiui rerum sacrarum profanarumque 

 conversione abhorrent. Omne autemjus a legislatore pendere: civitates , cives , 

 machinarum merciumque instar esse habendos , quas disponere , donare , per-r 

 mutare , vendere possis : quisnam tandem Napoleone magis declaravit , qui 

 nihil potius habuit , quam ut iraperia antiqua everteret , antiquae stirpis 

 principes ejiceret , civitatium terminos dirumperet, peregrinis populis Franci- 

 cas leges et jura, suas leges et decreta , obtruderet , omnium, quae divicerat , 

 regnorum rerumque publicarum ordinatione sollicitata? 



Haec igitur cogitandi et sentiendi ratio illud turn in Germania turn inprimis 

 in Gallia et patria nostra peperit jurisprudentiae studium , quo omnis prae- 

 teritum inter ■ et praesens tempus cognatio sublala videretur , ita ut nihil 

 nisi vacuum futurum somniarent homines. In Germania raox melior doctrina 

 vicit. Quid in Gallia acciderit , constat. Sagacissimi ibi exstiterunt et 

 disertissimi causarura patroni , elegantissimi oratores , egregii legum latores , 

 probabiles admodum commentariorum juris civilis scriptores , quorum laudi 

 nihil detrahendum puto : sed qui juris Romani scientia , sine qua quis 

 tandem Jureconsulti nomine dignus habebitur? excellerent: qui, externa 

 rerum facie non contevti , praesentia ex praeteritis explicarent , ac quaenam 

 Franciae propria sint , quaenam cum aliis ea populis omni aevo communia 

 babuerit , comparando efficerent : ii et universe paucissimi exstiterunt et 



