260 JOANNES HENRICUS SCHOLTEN 



A. A. de ])hilosophici systematis cujuslibet , sive ab aksblmo , sive CAttTKsro , 

 seu KAKTio, seu denique a sentu , qui dicitur , communi nomen habeat, 

 auctoritate in interpretatione moderanda, ut hodie sint , qui se a pauio 

 aliove scriptore sacro dissentire profiteri malint , quam suam Apostolo senten- 

 tiam obtrudere. Sive spectamus Hertneneuticatn , est haec , quam nobis 

 dictat , regia lex, totum esse Codicem Sacrum , non unius instar, ut antea 

 a multis fieri solebat , habendum esse libri , sed bene esse in singulorum 

 auctoruin privam propriamque mentem inquirendum ; pablum non esse e 

 jOAin^E, nee hunc \icissim e petko aut jacobo, sed unnmquemque ex se 

 ipso auctorem esse interpretandnm , ut singulorum discrimine animadverso, 

 imitas sic aliquando prodeat, si minus formae, at mentis et consilii , prouti 

 germanos ejusdem magistri deceat discipulos. De Criticd si quaerimus, est 

 sane^ quod praeclarae artis miseros nostro tempore abusus deploremus , at 

 et ab altera parte eo magis multorum sunt laudandi , in fontibus , praesertira 

 Euangelicae historiae , et explorandis accuratius , et rite vindicandis , nobilis- 

 simi conatus , quibus et impudentissimis critices cujusdam destruentis 

 postulatis satisfieri in multis, gloriamur. Quodsi a disciplinis Exegesiu 

 xnoderantibus ad disciplinas in Theologia bistoricas pergamus, quanti fuerunt, 

 nostra aetate, Ecelesiasticae Historiae j)TO^xess\is\ Quam liberalior et apudnos 

 e disciplina Heusdiana profecta est historiae tractandae ratio, ut temporum et 

 gentium accurata habita ratione, coeca ilia desierint in Protestantium regnare 

 Theologia, oraniuiaa, quaecunque Eeclesia Pontificia protulerat , abominatio 

 et odium. Suus etiam medio aevo ej usque studiis stat bonos, et vero , quod 

 l)ii proavi suspicaturi non fuissent , jubilaeo , quod nuper celebravit Eeclesia 

 Romana, Reformatorum quoque aedes, cum alibi, tum hac ipsa in urbe , 

 BoniFACii, Germanorum Apostoli et willebrokdi laudibus et farad resonarunt. 

 Nee minus » A. A. quo se commendet hodieque habet dogmatum hisloria. 

 Nam quae per Rationalismum Orthodoxae Ecclesiae dogmata, ineptiarum 

 instar et habita et explosa fuerant , haec fere , interior disquisitio , per 

 foriuam externam , utut rudem , verrtatis vestigia a^noscens , justo pretio 

 habere coepit. Praeterierunt tempora, quibus nihil fere quidquam in dogma- 

 tpm solebat historia laudari , nisi quod ab haereticis, communis scilicet 

 aevi sensvts nullo non tempore patronis , fuerat profectum. Quid '/ quod 

 Ecclesiae Orthodoxae, ut veritatis Christianae, per saeculorum decursum 



