M4 JOANNISBOSSGHA. 



Philologiae, quae praestantissimi anliquitatis scriptores quid scripserint et 

 quomodo scripserint, aperit ct explicat, ut variae doctrinae uberrimus fons 

 eat, ita ipsas illas mentis vires excitat, quil)us cum maxima instructum esse 

 oportet, qui ad Historiae studium accedit. Namque ejus pars Grammatica, 

 singulas loquendi formulas in suas partes dispertiendo , et quae nomina ver- 

 baque quibus notninibus ac verbis juiigenda sint monstrando , ad summan 

 perspicuitatera ea perducere docet, quibus tenebrae obductae erant, et quae 

 contrariae videbantur in iisdem vocabulis significationes , origines vocura 

 enucleando, conciliare : quo fit, ut mens perspecta omnia habere adsuescat 

 et in principiis rerum discat veritatis fundamenta quaerere. 



Itaque cum in rerum commemoratione ipsum illud quod factum sit, semper 

 a narratoris judicio sit segregandum , ut ex narrationis putamine veritatis 

 nucleus eruatur , id optime eflBciet , neque unquam facere negliget, qui 

 qiiidquid accurate cognoscendi causa legerit, enucleate explicare consueverit. 



Critica vero veterum interpretandorum ratio tota in judicando versatur, 

 unde et nomen habet. Sive enim ilia operam suam collocet in germanam 

 cujusque loci lectionem ex manu exaratis codicibus eruendo, aut conjec- 

 tura odorando, excitatur mirifice sagax animi vis; sive versetur in pensitando 

 recte nee ne quidvis sit scriptum , arguta et ingeniosa a veris discit distinguere : 

 ut, comparando id quod sit, cum eo quod debeat esse, judicis personam 

 cxiticus veterum interpres nunquam deponat. 



Neque hoc est praetermittendum , quod animus humanus turn maxime 

 vigorem et firmitudinem acquirit, quum variae vires ejus ac potestates 

 aequabiliter excoluntur; ut, qui unice in veri perspicientia versantur, pulchri 

 autem bonique sensum torpore hebetari patiuntur, eorum mens ad judi- 

 candi laborem paulatim languescat. Quemadmodum enim terrae , quod ait 

 PLinius, variit mutatisque teminibu* , ita ingenia nottra nunc hac, nune 

 ilia meditatiofie recoluntur. Illud autem praestant literarum studia, quibus 

 et veri et ])ulchri et boni sensiis libramento quodam egregie contineutur. 

 Rerum cognitione saturatur animus, aut flaccescil judicandi severitate 

 defessus? Imo vero recolitur continue et recreatur elocutionis ornanientis, 

 poeticorum lusuum amoenitate, sapientiae praeceptis et ad honestas actiones 

 iucitamentis. Atque banc non levissimam esse causam existimo, quod 

 praeclari viri, qui in rebus publicia principatum aliquem teuuerunt, in 



