A H B A T I 0. A e) I 309 



naturam velit intelligere , quid, qoaeso, ])rius habeat , quam intiinos animi 

 Tecessus illorum hominum sibi aperire, quibus Deus concessit rerum humana- 

 runi momenta librare ? Est autem haec Psychologiae ratio atque vis , ut 

 fenestrae illi«s vice fungatur quam in corporis humani opificio momus desi- 

 derabat , ad ea perspicienda , quae in pectoris latebris soleant abscondi. 

 Neglexerant fere banc rationem veteres Historici ante pldtahghdm. Hie vero 

 primus Philosophiae et llistoriae consociationem tarn praeclare induxit, ut 

 qui postea fortunae populorum moderatores fieri posse se praesentirent , quo 

 melius hominum ingenia perspicerent atque regerent , PLrTAHCHUsi in primis 

 legcrent et in honore habcrent ■WAsmnGTODi non minus et fbapklisi, libertatis 

 populorum vindices, quam stupendae iste dominjitionis arbiter ^APOLEORbljip 

 . Sed sentio, A. A. orationis meae vela contralienda esse. Restat enim ut 

 ostendam , quid sit, quo nostra actas banc Literarum Historiae adjungenda- 

 rum comrnendationem potissinium requirat: atque boc argunientum cum non 

 Baodo pertineat ad eas doclrinas quae Historiae ope indigent , sed etiam ad 

 omnem vitam communem, si quaecunque poteram dixissem , plura tamen 

 superfutura essent ; quare , ne diutius vos morer, non nisi pauca levi digito 

 attingere liceat . 



Primum igitur Theologiam excitabo. Ad banc qui historicam rationem 

 adhibuerunt , neglecta grammatica interpretatione, bi Cbristianam religionem 

 fundamentis suis propemodum emoverunt. Quid igitur prudentiores Tbeologi? 

 ab bis eam demuni Historicam Theologiam bodie commendari audimus , quae 

 cum Sacri Codicis interpretatione et critica ratione conjuncta sit , ut ad 

 judicandi virtutem quo quis excellentiorem doctrinam adjecerit , Romanorum 

 Graecorumque turn Unguis tum disciplinis acquisitam, eo certius per laby- 

 rinthum dogmatum et sententiarum , canonum conciliorum et decretalium , 

 viam sit inventurus C")- ,^,., mj 



Progrediamur ad Jurisprudentiam. Ad finem enim vergcnte proximo elapse 

 saeculo vigebant in Germania Literarum et Historiae studia. Quid contigit? 

 Ex HEYwii et spiTTLERi scbolis profcctus HUGO insignem utriusque disciplinae 

 radiis lucem Juris scientiae intulit, et cum in veterum Literarum atque 

 • ■'; iiiiui/J:> iiiut,»;>, i,o uwimnyi» mb 



' (*) n. J. noiJAAKDS, V. Cl. Oratl Je Vhenlor/ia Hislorica cum sacri codicis exegesi riv 

 ■conjuncta, nostris potissimum temforibus itt Belgio exVolenda , faabita Traj. ad Rh. anno i8a6.j 

 .Conf. etiam vr. c. koophabsii V, Cl. Oratio de Theologiae disciplina ptorsus literaria. Amst. i83o.j 



