R E D E V E R I N G 325 



erkentelijkheid en liefde zich daarbij voegen, Waar het gevoel van 

 geregtigheid met zulke gewaarwordingen gepaard tot spreken noopt , mag 

 niemand terug deinzen voor de vrees, dat hij uit nationalen hoogmoed kon 

 scbijnen te spreken. Al was die schijn tegen hem, voor dat soms nadeelig> 

 en altijd belachelijk zwak zelf zal hij zich echter te zorgvuldiger wachten, 

 als hij dat kort te voren in anderen heeft ten toon gesteld en gegispt. 



Staan der vaderen billijke aanspraken op het spel, want die in het hunne 

 yerkorten zijn Nederlanders , dan zeker erkent niemand onzer een regt 

 van verjaring. 



Ik wil pogen aan te toonen , dat het geenszins de Engeltchen zijn , 

 200 ah MOKTESQUiEu zegt , maar de Nederlanders , welke ter zelfder tijd 

 die drie gewigtige zaken , de Godsdiemt , de p^rCjheid en den Handel , ten 

 meesten maattchappelijken nutte wisten aan te wenden. (*) 



Geen kleine lof voorzeker ! 



De godsdienst , waar , elks geheele toekomst eens daargelaten , de maat- 

 schappij haren hechtsten steun in moet vinden. 



De vrijheid, die over het maatschappelijk leven dat verspreidt , Avat wij 

 gevoelen , als wij op een' guren , benevelden winterdag de eerste zonne- 

 stralen door het zwerk zien breken. 



De handel eindelijk, die het eigenbelang in den mensch tot een midJet 

 van vei'broedering zelfs met de afgelegenste volken veredelt. 



Hoe men ook over het doel moge oordeelen , welk de menschen in 

 maatschappij vereenigd zich als het hoogste moeten voorstellen, een staat, 

 waarin die drie zwaarwigtige zaken ten nutte der ingezetenen het best 

 ingerigt zijn, altijd behoudens de onvolmaaktheden , welke al het mensche- 

 lijke aankleven , die staat heeft zeker ook de belangrijkste stof geleverd 

 voor de overpeinzingen van den wijsgeerigen staatsman. m j ■) ■ •=," 



Als ik u in korte trekken het een en ander mogt heririneren',' w»t 

 strekken kan om den lof, welken mohtesquikh den Engelschen toezwaait, 

 aan onze vaderen terug te geven , want die lof is hunner , zou dat niet 



(*) Cest le peuple du monde , qui a le mieux su se pr^valoir a la fois de ces trois grandes 

 choses , la r6ligion , le commerce et la liberie. Momtesquieu zegt dit van de Engelsclien in 

 het 7de hoofdstuk van het XX.^ boek van (Esprit des Lois. 



