REDEVOERING 331 



houding , welke zij met gehoorzaamheid aaa het toen nog erkend gezag 

 wisten te paren. Zij verstonden huniie roeping ; want het is de pligt van 

 hen, die, door opvoeding geleerd, -vvat verder zien, en door onafhankelijken 

 stand in de maatschappij hunne stem nadruk kunnen bijzetten, in zulke 

 oogenblikken op te treden en vorst en natie tevens te waarschuwen. "Van 

 hoe veel ramps en ellende ware ons vaderland verschoond gebleven , had 

 die raad toen geopende ooren gevonden ; had schaamtelooze ■woordbreuk der 

 Edelen eerlijkheid niet verkloekt. 



Maar laat ons de omstandigheden , waaronder de Reformatie in beide 

 landen werd ingevoerd , met stilzwijgen voorbijgaan , al offeren wij daai'door 

 de heerlijkste gelegenheid op, om onze natie gunstig te doen uitkomcn. 

 -De Protestantsche godsdienst wordt in Engeland godsdienst Tan staat, maar 

 in den Torm eener Bisschoppelijke kerk ; 't is eene poging om dat moeijelijk 

 vraagstnk op te lossen , hoe het eenvoudige der Apostolische tijden zal 

 vereenigd worden met den indruk , door uitwendigen luister op de verwende 

 zinnelijkheid te maken? Toen echter , zoo ooit, was de kerk niet meer in 

 de kerk te hervorraen. 



De bezadigde cnAiiMER is de hoofdauteur "van deze nieuwe inrigting; zoo 

 zal hij en Catholijk en Protestant verbroederen, Arme wijsheid die iiit 

 menschen is! De kerk is Protestantsch, maar hare uitwendige plegtigheden 

 behouden Teel van het Catholicisme. — Maar die uitwendige vormen zijn 

 immcrs van zoo veel gewigt niet ? Voor den nadenkende neen ; maar de 

 hoeveelste zelfs onder de beter opgevoeden behoort daartoe? Den Catholijk is 

 de Bisschoppelijke kerk te Protestantsch , den Protestant te Catholijk. Is dan 

 die gematigdheid, het zoeken van den middelweg, die toetssteen der wijsheid, 

 is zij bier juist vcrderfelijk geweest? In tijden van geweldige beweging is 

 ieders hand tegen den gematigde opgeheven ; ook dan weergalmt de leus : 

 « wie niet voor ons is , hij is tegen ons. » Zou dan cranmers pogen niet beter 

 onder de halve, dan onder de gematigde hulpmiddelen zijn te rangschikken ? 



Er is nog iets , wat die kerk tot een steen des aanstoots zal maken. De 

 souverein is er het hoofd van. Wei niet meer in dien zin, waarin hbrdrik VIII 

 xich ten hoofd er van niaakte : dat bevel van het Parlement, waarbij ieder 

 verpligt wordt al te gelooven , wat de koning in het vervolg mag goedvinden 

 te bepalen , beeft nu wel zoo veel kracht niet meer j en hoe zou zoo iets zicL 



