332 H U G B E If E R M A N 



ook met het flaauwste denkbeeld van Protestantisme laten rijmen! maar toch 

 daalt van den koning de hierarchij doop .aartsbisschoppen eu bisschoppen tot op 

 de mindere geestelijken af. De souverein, deze aristocratisclie kerkverordening 

 verre verkiezende boven de democratische der Presbyterianen , verheugt zich 

 over die aanwinst in magt , ^vant indien de geestelijkheid , gelijk hij hoopt , 

 steeds denzelfden invloed op bet volk blijft uitoefenen als in vroeger eeuwen, 

 hoezeer neemt dan zijn gezag als hoofd dier geestelijkbeid niet toe? Hij 

 vergist zich, en geloovende wat hij hoopt, neemt hij schijn voor wezen; dat 

 soort van gezag, welk bestaat in te doen zweren bij eens menscben woorden, 

 zal niet altijd , zal niet lang meer in bet Protestantisme geeerbiedigd worden. 

 't Geen de Engelscbe souverein meent gewonnen te bebben , dient slechts om 

 hem min waakzaam te doen blijven, en op het dons van zelfgenoegzaamheid 

 te doen insluimeren ; dient slechts om hem daar een staf te doen zien, vraar 

 geen staf is ; dient slechts om hem voor aanvallen bloot te stellen , waar hij 

 vroeger veilig bleef : elke aanval toch van andersdenkenden op de godsdienst 

 van staat wordt nu tevens een aanval op den souverein; de kerkelijke twisteu 

 nemen voortaan noodzakelijk eene politike kleur aan, want het hoofd van de 

 kerk is ook tevens hoofd van den staat; en bet is noch in 't vermogen , noch 

 in 't belang der aanvallers, om bier angstvallig en met naauwgezetheid te 

 onderscbeiden. 



De Anglicaanscbe kerk krijgt in weerwrl van de ergernis, welke zij bij velen 

 opwekt , toch ook vele aanhangers. J«i»rap 



«i Of zou ook in Engeland, tot nog toe zoo volgzaam in geloofszaken en den 

 souverein daarin zo« blindelings vertrouwende , zou ook in Engeland die 

 regel tbans niet gelden , « dat de wereld zich scboeit op de leest dervorsten?» 

 Zou bij de aanzienlijken de kans om hunne zonen met kerkelijke waardigbeden 

 bekleed te zien, niet een weinig uitvverken? Om alles met een woord te 

 zeggen, de burgerlijke ambten zijn alleen binnen het bereik van hen , welke 

 zich aan de beerschende kerk aansluiten. « De Dissenters , » 't is een woord 

 van EDBiDKD BUBKB, « worden wel verpligt , mede te bidden, maar zelfs geen 

 « kruiin , die van de tafel valt, wordt bun afgestaan. » 



Maar toch zijn er ook nog , welke zich met die kerk niet kunnen vereeni- 

 gen. Tot deze behooren die opgewondenen van gemoed , in wier wijze van 

 beschouwing die allecn de eclite godsvereeriiig wezen kan, welke van alle 



