340 HUGOBEIJERMAN 



« eene onbetwistbare Loogere zending , kan met reden verdacht gehouden 

 « worden , dat meerdere te willen niet ter eere Tan God , maar om zgnes 

 « zelfs yerheffing. » 



Over de vrrjheid mag ik korter zijn. 



to 



J^Die van de Engelschen is spreekwoordelijk gevvorden; men houdt Engeland 

 voor bet klassike land der vrijheid , waar zij haren zetel gevestigd heeft; 

 maar de waarheid is , dat onze vaderen die heraeltelg veel vroeger op den 

 Nederlandschen bodem gelokt hadden en dat zij , loen Montesquieu schreef , 

 bun althans een even vriendelijk gelaat toonde als den Britlen. 't Waren 

 Hollandsche zegevanen , M-elke in Engeland voor de verklaring der burger- 

 regten (*) even zeer den weg baanden als voor de verdraagzaamheid. (**^) 

 i>iMaar vergunt mij , voor ik over de vrijheid spreek , nader te bepalen , 

 welke bier door mij bedoeld wordt. 't Is bovenal daarom verpligting , dewijl 

 de Fransche wijsgeer door vrijheid soms oneigenaardig de uitoefening van die 

 regten verstaat , thans staatsburgerlijke genoemd en den staatsburger bij 

 uitsluiting toegekend. Daar montes(?uieu echter aan die regten, op zich 

 zelven beschouwd, minder waarde hechtte dan aan het gevolg , dat zij inoeten 

 te wege brengen , of met andere Moorden, daar hij die hoofdzakelijk noodig 

 achtte, om burgerlijke vrijheid te doen geboren worden of in stand te boiiden , 

 is het hier ongetvvijfeld voldoende , van die vrijheid te spreken. Was deze in 

 beide landen verkregen en gewaarborgd, de Avijze hoe? mag hier als onver- 

 schillig voorbijgegaan worden, en de vraag blijfl alleen, in vtelk der twee 

 zij bet meest bloeide ? De boom moet aan de vrucht blijken. ^iet dat wij 

 schromen zouden, hier in bijzonderheden te treden; maar daar het onderwerp 

 zulks niet vordert , verbiedt de tijd het ; en t is om diezelfde reden , dat 

 wg hier de verwante vraag voorbijgaan, welk der twee volken zijne nationale 

 onafhankelijkheid van vreemde overheersching tot aan montesquiecs tijd het 



(•) Bill of rights, Feb. 1688. 

 I'.'C') Act of tolciation. 



