K R E D E V E R I N G. 341 



best had weten te bevvaren? Voor welk der twee zulks het moeijelijkst , en 

 bij gevolg het meest yereerend geweest was? Hoeveel ware alleen daarover 

 niet tot lof onzer vaderen te zeggen , al wilde men het ook van vroege 

 eeuwen ophalen , waarin die Eilanders gedurig de prooi Tan elk waren ; al 

 wilde men het verdrijven der magtige Vlamingen door de veel zwakkere 

 Hollanders vergelijken met het nimmer afgeschudde ijzeren juk, waaronder de 

 inboorlingen van een enkel Fransch gewest het groote Engeland gehouden 

 hebben. m^d nl 



Laat ons dan naar de burgerlijke vrijheid vragen , naar die, welke aanwezig 

 is, waar lijf en goed yeilig zijn tegen willekeurige aanranding en « waar elk 

 « ingezetene de bevoegdheid heeft om te doen , wat hem betaamt te willen , 

 « en niet gedwongen kan worden tot hetgeen , waarop de wil niet moet 

 « vallen. » 



Hoe moeten , om dit bier met e6n woord te herinneren , hoe moeten al die 

 strafbepalingen tegen Roomsch-Catholijken en andersdenkenden onder de 

 Proteslanten, daar zij het geweten drukten , ook de vrijheid benadeeld hebben! 

 en die bepalingen waren te verontrustender , daar zij , over het geloof gaande , 

 altijd van onbestemder toepassing moesten blijven. Om vrij te wezen moet 

 de menscli een slaaf der wet zijn, 't is waar; maar die wet behoort toch eene 

 goede wet te wezen , zal zij dat heilrijk gevolg hebben. Ook zonder de grenzen 

 van zijn gebied te overschrijden , kan de wetgever schaden en verdriikken , 

 wanneer zachtheid en deelnemende voorzorg hem niet besturen. 



Zietdaar reeds velen in hunne burgerlijke vrijheid verkort op dien klassiken 

 bodem der vrijheid! 



Als een der eerste Engelsche regtsgeleerden , als blaokstohe erkent, dat 

 de vrijheid van gevveten niet voor de tweede helft der zeventiende eeuw in 

 zijn vaderland bestaan heeft, hoewel die zelfs toen, zoo als wij zagen, ndg 

 niiet bestond , dan zullen wij hem niet kunnen verdenken van zucht , om de 

 zaken van zijn land te ongunstig voor te stellen, wanneer hij in eenen aderti 

 laat volgen , dat echter der Britten bevrijding van zeer groote lasten uit het 

 Leenstelsel ontstaan (glavernij noemt hij het) en dat bun waarborg tegen 

 willekeurige inkerkering niet dagteekenen dan van het laatste vierde gedeelte 

 dier zelfde eeuw. En waarlijk , de geschiedenis van Engeland voor dien tijd 

 levert op elke bladzijde stalen van dwingelandij en misbruik van gezag! ^ 



